امیرحسین الهیاری با اشاره به اینکه برگزاری نمایشگاه کتاب در هر سطحی اقدامی ارزشمند است، گفت: یازدهمین نمایشگاه کتاب زنجان فرصت مغتنمی برای معرفی مفاخر ادبی استان و پیوند دوباره مردم با کتاب است.
امیرحسین الهیاری به روابط عمومی و امور بینالملل خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: در شرایط فعلی که به دلایل مختلفی شاهد کاهش حضور کتاب در سبد خرید مردم هستیم، برگزاری نمایشگاه کتاب در هر سطحی، از کشور تا استان و شهرستان، اقدامی ارزشمند است.
وی افزود: نمایشگاه کتاب زنجان فرصت مغتنمی برای معرفی مفاخر ادبی و فرهنگی استان زنجان به مخاطبان کتاب و فرهنگ در داخل و خارج از استان است. همینکه مردم به سالن یازدهمین نمایشگاه کتاب زنجان بیایند و کتابها را تورقی کنند تا لااقل نام این مفاخر را روی جلد کتابها ببینند، خودش گام مثبتی در پیوند عموم مردم با مفاخر است؛ هرچند این امر ظرفیت بالایی برای پرداخت و برنامهریزیهای منسجم، مستدام و اثرگذار توسط دستاندرکاران برگزاری نمایشگاه کتاب در استان دارد.
مترجم رمان «گاه ناچیزی مرگ» محمدحسن علوان درباره ظرفیتهای مغفول مانده نمایشگاه کتاب زنجان که با فعال شدنشان میتوانند استقبال مردم از این رویداد فرهنگی را بیشتر کنند، گفت: بخشی از این ظرفیتها در اختیار دستاندرکاران برگزاری نمایشگاه کتاب است و بخشی دیگر به تصمیمگیری مدیران ارشد استان و حاکمیت وابسته است. مهمترین ظرفیتی که در دورههای گذشته کمتر به کار گرفته شده، اطلاعرسانی گسترده درباره زمان و مکان نمایشگاه کتاب به مردم استان است. باید از ابزارهای رسانهای که مردم زنجان به آنها اقبال دارند، مانند شبکه استانی اشراق، روزنامههای محلی و اعلانات شهری در سطح شهرهای استان استفاده کرد تا مردم از برگزاری یازدهمین نمایشگاه کتاب زنجان باخبر شوند. وقتی مردم از زمان و مکان برگزاری این رویداد آگاه شوند، قطعا استقبال بیشتری از آن خواهند داشت و امکان بهرهمندی اقشار مختلف از این فرصت فرهنگی فراهم میشود.
الهیاری با اشاره به اینکه در کنار اطلاعرسانی، برگزاری نشستهای حضوری با نویسندگان نیز میتواند استقبال مردم از نمایشگاه کتاب زنجان را بیشتر کند، ادامه داد: در طول هفت روز برگزاری یازدهمین نمایشگاه کتاب زنجان، دستاندرکاران میتوانند از نویسندگانی که آثارشان در این نمایشگاه عرضه میشود، برای حضور در نشستهای حضوری دعوت کنند. اگر این نشستها در فضایی صمیمی برگزار شود و مردم زنجان بدانند که میتوانند در آن فضا با نویسنده اثر مورد علاقهشان بنشینند، درباره کتابش صحبت کنند و عکس و امضای یادگاری بگیرند، تجربهای ماندگار برایشان شکل میگیرد و انگیزه بیشتری برای حضور در نمایشگاه کتاب و خرید آثار پیدا میکنند.
وی با اشاره به اینکه علاوه بر اطلاعرسانی و برگزاری نشستهای حضوری، حمایت اقتصادی از خریداران نیز میتواند استقبال مردم از نمایشگاه کتاب زنجان را بیشتر کند، افزود: در حال حاضر کتاب در سبد کالای خانوار جایگاه چندانی ندارد. یارانه ۱۰ درصدی و تخفیف ۳۰ درصدی تا سقف دو میلیون تومان که برای یازدهمین نمایشگاه کتاب زنجان در نظر گرفته شده، اقدام ارزشمندی است، اما برای اثرگذاری بیشتر میتوان این حمایتها را تقویت کرد. من در هیئت امنای خیریه بهزیستی ابهر حضور دارم و از نزدیک میبینم که اوضاع اقتصادی مردم چگونه است. اگر شرایطی فراهم شود که مردم احساس کنند با قیمت کمتری میتوانند کتاب بخرند و این هزینه در زندگیشان مشکلی ایجاد نمیکند، انگیزه بیشتری برای حضور در نمایشگاه کتاب پیدا میکنند.
مترجم کتاب «از بطنان ازل» شیخ روزبهان بقلی شیرازی درباره ظرفیتهایی که اگر در دورههای بعدی نمایشگاه کتاب زنجان مورد توجه قرار بگیرد، میتواند به تداوم اثر این رویداد در طول سال کمک کند، تأکید کرد: کار فرهنگی به استمرار نیاز دارد و با یک یا دو تابلوی شهری به نتیجه نمیرسد. اگر بخواهیم اثر یازدهمین نمایشگاه کتاب زنجان به همان هفت روز محدود نماند و در طول سال جریان کتابخوانی در استان زنده بماند، لازم است در دورههای بعدی به دو ظرفیت مغفول توجه شود. نخست، جبران کمتوجهیهایی است که در گذشته به اهالی فرهنگ و هنر استان شده؛ اگر نویسندگان و شاعران بومی احساس کنند که حضورشان در نمایشگاه کتاب ارزشمند است و با یک دعوت ساده رها نمیشود، با انگیزه بیشتری در این رویداد و برنامههای پس از آن مشارکت میکنند. دوم، مشورت با خود اهالی قلم در برگزاری و برنامهریزی نمایشگاه کتاب است. اگر برگزارکنندگان با نویسندگان و پژوهشگران استان گفتوگو کنند و از تجربهشان بهره بگیرند، میتوانند ظرفیتها و مفاخری را که سالها کمتر شناخته شدهاند، به مخاطبان معرفی کنند و این جریان را به سایر ماههای سال هم امتداد دهند.
الهیاری در ادامه با اشاره به نمونههایی از مفاخر ادبی و فرهنگی استان زنجان که در طول سالهای گذشته کمتر به مردم معرفی شدهاند، گفت: زنجان شاعری چون حسین منزوی را در دامان خود پرورش داده است؛ شاعری که در سطح ایران جایگاه شناختهشدهای دارد و غزل معاصر فارسی وامدار اوست. اما متاسفانه بسیاری از مردم خود استان، بهویژه نسل جوان، ممکن است او را فقط به نام بشناسند یا حتی نامش را هم نشنیده باشند و کتابی از او نخوانده باشند. در تبریز، شهریار را تکریم و جایگاهش را در فرهنگ عمومی شهر تثبیت کردند، اما منزوی در زنجان آنطور که شایسته بود، معرفی و گرامی داشته نشد. اگر ظرفیت معرفی مفاخر در دورههای بعدی نمایشگاه کتاب زنجان جدی گرفته شود، میتوان این فاصله را کم کرد و نسل تازه را با چنین چهرههایی آشتی داد.
مترجم کتاب «عنقاء مغرب» ابن عربی با اشاره به چهره مغفول مانده دیگری از مفاخر فرهنگی استان افزود: آیتالله ابوعبدالله زنجانی یکی از این چهرههاست؛ فیلسوفی که حدود ۵۰ سال پیش درگذشت. او در دانشگاه تهران فلسفه غرب تدریس میکرد و از تز دکترایش در دانشگاه الازهر مصر دفاع کرده بود. مهمترین کتابش درباره تاریخ قرآن است که پروفسور احمد امین، رئیس دانشگاه الازهر، مقدمهای بر آن نوشته است. یعنی یک شیعه کتابی درباره تاریخ قرآن نوشته و یک سنی بر آن مقدمه نوشته است. من این کتاب را به فارسی ترجمه کردم، اما اگر از مسئولان استان تا دانشگاهیان بپرسید که ابوعبدالله زنجانی کیست، ممکن است نشناسند. این نشان میدهد که ظرفیت معرفی چنین چهرههایی در نمایشگاه کتاب و برنامههای فرهنگی استان کمتر به کار گرفته شده است.
وی ادامه داد: بیش از ۴۰ عنوان کتاب از من چاپ شده است. «تاریخ ادبیات معاصر عرب کمبریج» را ترجمه کردهام که الان در دانشگاهها تدریس میشود. اما در زنجان ممکن است حتی نام من را هم نشنیده باشند. این فاصله میان اهالی قلم و مخاطبان استان، تنها با معرفی یکباره در نمایشگاه کتاب پر نمیشود. اگر مسئولان فرهنگی استان از نویسندگان و پژوهشگران بومی به شکل درست و مستمر حمایت کنند، اگر تلاشهایشان را دیده و ارزشگذاری کنند و اگر زمینه پیوند میان آنها و مخاطبان را قویتر از گذشته فراهم کنند، آنوقت میتوان امید داشت که چهرههایی که سالها در سایه ناشناختگی ماندهاند، به مردم استان معرفی شوند و جایگاه واقعیشان را در فرهنگ زنجان پیدا کنند.
الهیاری در پایان گفت: سالهاست اهالی قلم زنجان سالهاست که در سایه ماندهاند و توجهی درخور به آنها نشده است. امیدوارم یازدهمین نمایشگاه کتاب زنجان و برنامههای فرهنگی پس از آن، آغازی باشد برای اینکه این چهرهها از سایه بیرون بیایند و مردم استان با آنها و آثارشان آشتی کنند. اگر این اتفاق بیفتد، هم اهالی قلم انگیزه میگیرند و هم کتاب جای واقعیاش را در زندگی مردم زنجان پیدا میکند.
یازدهمین نمایشگاه کتاب زنجان به همت خانه کتاب و ادبیات ایران، با همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان زنجان و حمایت معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از ۱۸ تا ۲۴ مهر ۱۴۰۵ در محل دائمی نمایشگاههای بینالمللی زنجان (کاسپین) برگزار میشود.