با کتاب گفت‌وگو کنیم/ 5
گفت‌وگو در فرهنگ اسلام جایگاه بسیار بالایی دارد/ ترویج اسلام غالباً با گفت‌وگو پیش می‌رفت
آیت‌الله محمدجواد مروجی‌طبسی، با اشاره به جایگاه والای گفت‌وگو در فرهنگ اسلام، خواندن مکتوبات اسلامی را راهی برای آشنایی با میراث گفت‌وگویی مسلمانان و از مصادیق شعار «با کتاب گفت‌وگو کنیم» دانست.
آیت‌الله محمدجواد مروجی‌طبسی؛ مدرس حوزه علمیه قم و پژوهشگر تاریخ اسلام، به ستاد خبری سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران گفت: در فرهنگ اسلام، گفت‌وگو جایگاه بسیار بالایی دارد. اگر زندگی پیامبر اسلام(ص) را مطالعه کنید و کتاب «الاحتجاج» اثر ابومنصور احمد بن علی طبرسی، از عالمان قرن ششم قمری و کتاب‌هایی را که در همین زمینه نوشته شده بخوانید، می‌بینید که پیامبر حتی با یهود و نصارا و مشرکانی که دین اسلام را قبول نداشتند، گفت‌وگو می‌کرد.
وی افزود: نصارای نجران وارد مسجد پیامبر(ص) شدند و پیامبر با آنها به گفت‌وگو نشست؛ قضیه مباهله که قرآن مجید هم به آن اشاره کرده است، در همین گفت‌وگوها رخ داد. مرحوم طبرسی گفت‌وگوهای همه معصومان(ع) را از امیرمؤمنان(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) تا حضرت حجت(عج) در کتاب «الاحتجاج» گرد آورده است و نشان می‌دهد آنها با چه کسانی چه گفت‌وگوهایی داشتند.
نویسنده کتاب «امام صادق علیه‌السّلام و دگراندیشان» با اشاره به سیره معصومان(ع) در زمینه گفت‌وگو ادامه داد: این‌طور نیست که فکر کنیم ترویج اسلام فقط با جنگ و جهاد و شمشیر پیش رفته است؛ گسترش اسلام غالباً با گفت‌وگو پیش می‌رفت. من نیز چند کتاب در همین زمینه دارم؛ یکی از آنها درباره این است که معصومان(ع) چگونه با مسیحیان گفت‌وگو می‌کردند، آنها را مجاب می‌کردند و بسیاری از آنها مسلمان می‌شدند. این کتاب ۲۰۰ صفحه است، به عربی نوشته شده و هنوز ترجمه نشده است. احتجاجات امام رضا(ع) را هم که کتابی درباره گفت‌وگوهای آن حضرت است، برای چاپ به مشهد سپردم. اگر به این کتاب‌ها مراجعه کنید، می‌بینید که امام رضا(ع) در سفری به یکی از شهرهای عراق و امام حسن عسکری(ع) در سفری به گرگان، با مردم به گفت‌وگو نشستند و به پرسش‌های آنها پاسخ دادند. همه اینها نمونه‌هایی از گفت‌وگو در سیره معصومان(ع) است.
مروجی طبسی ادامه داد: معصومان(ع) در مسئله گفت‌وگو بسیار تاکید داشتند، سفارش می‌کردند و خودشان نیز چنین کارهایی انجام می‌دادند. مراجع بزرگ، عالمان بزرگ و دانشمندان بزرگ ما نیز کتاب‌های زیادی درباره این گفت‌وگوها نوشته‌اند که بهترین دلیل بر جایگاه والای گفت‌وگو در اسلام است.
صاحب کتاب «نقش زنان مسلمان در جنگ» در بخش دیگری از سخنان خود درباره شعار سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب گفت: یکی از مصادیق شعار «با کتاب گفت‌وگو کنیم» می‌تواند این باشد که به سراغ مکتوبات اسلامی برویم، آنها را بخوانیم و ببینیم در تاریخ اسلام چه گفت‌وگوهایی وجود داشته و ترویج اسلام چگونه شکل گرفته و پیش رفته است. این کار آگاهی ما را از تاریخ اسلام افزایش می‌دهد.
مروجی‌طبسی درباره تاثیر هفته کتاب بر ظرفیت کتاب‌خوانی جامعه بیان کرد: خدمات جمهوری اسلامی ایران در حوزه کتاب و کتاب‌خوانی کاملاً قابل قبول است و شکی در آن نیست. اگر وضعیت کتاب و کتاب‌خوانی را پیش و پس از انقلاب اسلامی ایران بررسی کنیم، تفاوت چشمگیری دیده می‌شود. در این چهار دهه، کتاب‌های فراوانی در هزاران موضوع نوشته و چاپ شده‌اند و مردم نیز کتاب‌خوان‌تر شده‌اند.
این مدرس حوزه و دانشگاه با یادآوری تاکید رهبر شهید انقلاب، حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی حسینی‌خامنه‌ای (قدس سره) بر کتاب‌خوانی ادامه داد: ایشان تاکید فراوانی بر کتاب‌خوانی داشتند و سیره‌شان این بود که حتی پیش از خواب نیز کتاب می‌خواندند؛ اما مسئولان ما در این زمینه کمی سستی می‌کنند. اگر مسئولان کشور خود به کتاب‌خوانی اهمیت بیشتری بدهند، مردم نیز با دیدن آنها به کتاب‌خوانی روی می‌آورند. بدون تشویق کافی، مردم به کتاب و کتابخانه گرایش پیدا نمی‌کنند. مسئولان باید وضعیت کتابخانه‌ها را بررسی کنند، از کتاب‌های تازه‌ای که منتشر شده مطلع شوند و ببینند چه مشوق‌ها و جایزه‌هایی برای تشویق کتاب‌خوانی در کتابخانه‌ها در نظر گرفته می‌شود. من این تلاش‌ها را نمی‌بینم.
مروجی‌طبسی در ادامه به یکی از نمونه‌های موفق ترویج کتاب‌خوانی اشاره کرد: در اجتماعات شبانه مردم در میادین شهر، کتابخانه‌ای به نام «کتابخانه کشور دوست» راه‌اندازی شده است و از مردم خواسته شده کتاب امانت بگیرند، مطالعه کنند و هفته بعد آن را بازگردانند. این حرکت خودجوش مردمی باید در سطح کشور گسترش یابد. گاهی نیز در خارج از کشور کتابخانه‌های سیار به راه می‌افتند و به روستاها می‌روند؛ جایی که کتاب کم است، کودکان دور این ماشین‌ها می‌نشینند و کتاب می‌خوانند. این کارها بسیار زیباست و ما هم باید چنین اقداماتی انجام دهیم.
وی درباره موانع پیش روی کتاب و کتاب‌خوانی بیان کرد: متاسفانه بر اثر کمبود کاغذ یا ندانم‌کاری برخی رونق کتابفروشی‌ها کم شده است. فضای مجازی هم بی‌تردید بر کتاب‌خوانی اثر منفی گذاشته است و ما باید بر این اثر غلبه پیدا کنیم. به نظر من راه غلبه بر این وضعیت ارزان کردن کتاب است؛ اما در این کشور چیزی که گران شود به‌سختی ارزان می‌شود. پس باید خودمان با همین شرایط فرهنگ‌سازی را آغاز کنیم.
مروجی طبسی در ادامه، راه برون‌رفت از این وضعیت را چنین توضیح داد: اگر از ناشران بخواهیم سود کمتری بگیرند و دولت هم کمک کند، کتاب ارزان‌تر به دست مردم می‌رسد و مردم هم کتاب می‌خرند. باید کاری کنیم که مردم احساس کنند همان‌گونه که غذا خوراک جسم است، کتاب نیز خوراک اندیشه و جان آنهاست و باید جایگاه ثابتی در زندگی روزانه‌شان داشته باشد.
نویسنده کتاب «بامداد بشریت» اضافه کرد: این فرهنگ‌سازی بر عهده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و ادارات مرتبط است. این نهادها باید با یکدیگر هماهنگ شوند، مردم را به کتاب‌خوانی راهنمایی و تشویق کنند و برای کتاب‌خوانان فعال، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، جایزه‌های ویژه در نظر بگیرند تا انگیزه کتاب‌خوانی در جامعه و به‌ویژه در میان کودکان و نوجوانان افزایش پیدا کند.
مروجی‌طبسی ضرورت تولید کتاب مناسب برای کودکان و نوجوانان را یادآور شد و گفت: در یکی از نشست‌های فرهنگی، نوجوانی نزد من آمد و گفت «کتابی می‌خواهم که خواندنش سخت نباشد و بتوانم مطالعه کنم.» من واقعاً نمی‌دانستم چه بگویم. مراکز فرهنگی ما برای کودکان و نوجوانان چه می‌کنند؟ کتاب‌های ما یا جنبه عمومی دارد یا برای بزرگسالان نوشته شده است؛ چه کسی باید برای این کودکان و نوجوانان کتاب مناسب بنویسد؟ این مسئله بسیار مهمی است. در کشورهای دیگر به این موضوع اهمیت زیادی می‌دهند، ولی ما متاسفانه چنین کتاب‌هایی نداریم و اگر هم داشته باشیم، چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرند یا حمایت نمی‌شوند.
وی با تاکید بر ضرورت حمایت از نویسندگان اضافه کرد: مسئولان باید اتاق فکری برای تولید کتاب تشکیل دهند. این اتاق فکری باید موضوعاتی برای کودکان، نوجوانان، جوانان و بزرگسالان به نویسندگان پیشنهاد کند و از آنها بخواهند درباره این موضوعات بنویسند و نگران هزینه نباشند؛ هزینه چاپ را مراکز فرهنگی تامین می‌کنند و کتاب در اختیار مردم قرار می‌گیرد. برخی انتشاراتی‌ها خارج از کشور موضوع تعیین می‌کنند و از نویسندگان و حتی از ما می‌خواهند درباره موضوعی مشخص برای آنها بنویسیم.
آیت‌الله مروجی طبسی در پایان گفت: مراکز و نهادهای فرهنگی باید خودشان پیش‌قدم شوند و نویسندگان و مولفان را تشویق کنند. فیلم‌سازان هم باید فیلم‌هایی بسازند که کودکان و نوجوانان را به کتاب‌خوانی تشویق کند. به نظر من اگر مسئولان در هفته کتاب فقط به چند سخنرانی بسنده کنند، کاری برای توسعه فرهنگ کتاب‌خوانی از پیش نخواهند برد.
سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفت‌وگو کنیم» از بیست‌وسوم تا سی‌ام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار می‌شود.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط می‌کند
