در آیین افتتاح کتابخانه تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی مطرح شد؛
کتابخانه تخصصی کشاورزی، پشتوانه علمی امنیت غذایی می‌شود/ تفاهم‌نامه سازمان تات و کتابخانه ملی در کمتر از یک سال به اجرا رسید
هم‌زمان با نخستین روز از سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب، کتابخانه تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی به‌عنوان ششمین کتابخانه ملی کشاورزی جهان با حدود ۶۰ هزار عنوان منبع تخصصی در کتابخانه ملی ایران افتتاح شد.
به گزارش ستاد خبری سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، آیین رونمایی و افتتاح تالار تخصصی کتابخانه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، هم‌زمان با نخستین روز از سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب، شنبه (۲۳ آبان ۱۴۰۵) به همت سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) و با همکاری سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران در تالار علوم و فنون کتابخانه ملی ایران برگزار شد.
در این مراسم غلامرضا گل‌محمدی؛ معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، غلامرضا امیرخانی؛ رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، حسین فرازمند؛ معاون توسعه مدیریت و منابع سازمان تات، غلامرضا صالحی‌جوزانی؛ معاون پژوهش و فناوری سازمان تات، رضا شهرابی؛ معاون کتابخانه ملی ایران و محسن حاجی زین‌العابدینی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی سخن گفتند.
ششمین کتابخانه ملی کشاورزی جهان
غلامرضا گل‌محمدی در آیین افتتاح کتابخانه تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی با قدردانی از همکاری سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در راه‌اندازی این مرکز تخصصی گفت: امروز امنیت غذایی به یکی از موضوعات مهم و ملموس جامعه تبدیل شده است و با وجود چالش‌ها و شرایط دشوار سال‌های اخیر، پایداری امنیت غذایی کشور حاصل تلاش کشاورزان، تولیدکنندگان، مدیران بخش کشاورزی و همراهی ارکان مختلف حاکمیت بوده است. یکی از عوامل مهم در حفظ این پایداری، دانش و فناوری موجود در بخش کشاورزی است و پژوهش، آموزش و ترویج در دستیابی کشور به خوداتکایی در بخش قابل توجهی از تولید غذا نقشی کلیدی داشته‌اند.
معاون وزیر جهاد کشاورزی با معرفی سازمان تات به‌عنوان مرجعیت علمی بخش کشاورزی کشور افزود: این سازمان با برخورداری از ۲۰ مؤسسه تخصصی ملی، ۳۴ مرکز تحقیقات و ۳۱۴ ایستگاه تحقیقاتی در سراسر کشور، شبکه گسترده‌ای از ظرفیت‌های پژوهشی ایجاد کرده است که در منطقه غرب آسیا از جایگاه علمی ویژه‌ای برخوردار است. بیش از پنج‌ونیم میلیون نمونه زنده و غیرزنده ژنتیکی نیز در این سازمان نگهداری می‌شود که بخش مهمی از ذخایر ژنتیکی کشور را تشکیل می‌دهد.
وی درباره وجه اشتراک ماموریت‌های سازمان تات و کتابخانه ملی ایران گفت: همان‌گونه که کتابخانه ملی ایران در نگهداری و صیانت از آثار تاریخی، فرهنگی و علمی مسئولیت مهمی بر عهده دارد، سازمان تات نیز در حفاظت و بهره‌برداری از منابع ژنتیکی و سرمایه‌های زیستی کشور نقش‌آفرین است. خوشحالیم که این همکاری در حد امضای تفاهم‌نامه باقی نماند و در کمتر از یک سال، با همراهی و پیگیری مسئولان و کارشناسان دو مجموعه، به مرحله اجرا و بهره‌برداری رسید.
گل‌محمدی با اشاره به ظرفیت‌های علمی و ترویجی سازمان تات ادامه داد: بیش از ۹ هزار یافته و دستورالعمل در تالار ترویج کشاورزی سازمان گردآوری شده است که می‌تواند در کنار کتاب‌ها، نشریات تخصصی و منابع الکترونیکی، پشتوانه ارزشمندی برای توسعه دانش کشاورزی باشد. باید شرایطی فراهم شود تا پژوهشگران، اعضای هیئت علمی، کارشناسان و بهره‌برداران بخش کشاورزی بتوانند از این منابع استفاده کنند و ضمن توسعه دانش تخصصی، از منابع علمی ارزشمند نیز حفاظت شود.
غلامرضا صالحی‌جوزانی، معاون پژوهش و فناوری سازمان تات، نیز در این مراسم با اشاره به جایگاه علمی سازمان تات گفت: سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به‌عنوان مرجع ملی تخصصی حوزه کشاورزی و منابع طبیعی، سالانه بخش گسترده‌ای از دستاوردها و یافته‌های کاربردی این حوزه را در اختیار جامعه و به‌ویژه کشاورزان قرار می‌دهد. بیش از ۸۰ درصد خروجی‌های کاربردی حوزه کشاورزی و منابع طبیعی و بیش از ۵۰ درصد انتشارات این حوزه، حاصل فعالیت‌های علمی و پژوهشی محققان سازمان تات است.
وی افزود: سال گذشته تفاهم‌نامه‌ای با هدف راه‌اندازی کتابخانه تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی در محل کتابخانه ملی ایران منعقد شد و در کمتر از یک سال، این توافق به مرحله اجرا رسید. این مجموعه به‌عنوان ششمین کتابخانه ملی تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی در سطح جهان، ظرفیت جدیدی برای تجمیع، نگهداری و دسترس‌پذیر کردن منابع علمی این حوزه فراهم کرده است.
معاون پژوهش و فناوری سازمان تات با بیان اینکه حدود ۶۰ هزار عنوان کتاب، منابع علمی، انتشارات و رسانه‌های ترویجی در این کتابخانه گردآوری شده است، ادامه داد: این منابع به دو شکل فیزیکی و دیجیتال در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته و امکان بهره‌مندی از آنها برای محققان، دانشجویان، اعضای هیئت علمی، کارشناسان، کشاورزان و سایر بهره‌برداران بخش کشاورزی فراهم شده است. ایجاد چنین مجموعه‌ای علاوه بر تسهیل دسترسی به منابع معتبر علمی، می‌تواند از موازی‌کاری در فعالیت‌های پژوهشی جلوگیری کند.
دسترسی متمرکز به منابع پراکنده
غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، در این مراسم با تشریح یکی از چالش‌های پژوهشگران بخش کشاورزی گفت: پیش از راه‌اندازی این مجموعه تخصصی، بخشی از منابع علمی و تخصصی کشاورزی در مراکز و مجموعه‌های مختلف پراکنده بود و پژوهشگران برای دسترسی به تحقیقات، گزارش‌ها و اسناد موردنیاز خود ناگزیر بودند به منابع و مراکز متعددی مراجعه کنند. با ایجاد کتابخانه تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی، پژوهشگران از سراسر کشور می‌توانند برای دسترسی به مجموعه‌ای متمرکز از منابع علمی این حوزه، به یک مرجع مشخص مراجعه کنند؛ چه از طریق حضور در کتابخانه و چه در آینده نزدیک از طریق دسترسی برخط به منابع.
وی با اشاره به اهمیت حفاظت از اسناد و منابع علمی افزود: منابع گردآوری‌شده در این مجموعه در کتابخانه ملی ایران، به‌عنوان یکی از مجهزترین مراکز نگهداری اسناد و کتاب‌های کشور، با رعایت ملاحظات حفاظتی و امنیتی نگهداری می‌شوند و این موضوع، صیانت از میراث علمی حوزه کشاورزی را نیز تقویت می‌کند. تجمیع منابع در یک مجموعه تخصصی علاوه بر تسهیل دسترسی، زمینه تکمیل تدریجی منابع و غنی‌تر شدن این مرجع علمی را در آینده فراهم می‌کند.
رضا شهرابی، معاون کتابخانه ملی ایران، نیز درباره روند شکل‌گیری این همکاری گفت: تفاهم‌نامه راه‌اندازی کتابخانه تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی در سال گذشته منعقد شد، اما به دلیل برخی مسائل و شرایط پیش‌آمده، از جمله جنگ تحمیلی رمضان، اجرای آن با تأخیر همراه شد. امسال با پیگیری و همکاری دو مجموعه، انتقال منابع تخصصی کشاورزی به کتابخانه ملی در دستور کار قرار گرفت و در مرحله نخست، حدود ۵۰ هزار جلد کتاب تخصصی فارسی و انگلیسی در حوزه‌های مختلف علوم و تحقیقات کشاورزی به این مجموعه منتقل شد.
وی درباره ارزش منابع غیرکتابی و اسناد پژوهشی منتقل‌شده ادامه داد: علاوه بر کتاب‌ها، مجموعه‌ای از اسناد، گزارش‌ها و مستندات علمی مرتبط با تحقیقات کشاورزی نیز به کتابخانه ملی انتقال یافته است که برخی از آنها به‌ویژه گزارش‌های پژوهشی مربوط به دهه ۱۳۴۰، از ارزش علمی و تاریخی قابل توجهی برخوردارند. در ادامه این همکاری، توسعه منابع دیجیتال و دریافت نسخه‌های الکترونیکی آثار تخصصی کشاورزی نیز دنبال می‌شود.
60 هزار عنوان کتاب و منبع تخصصی
حسین فرازمند، معاون توسعه مدیریت و منابع سازمان تات، با اشاره به روند شکل‌گیری این کتابخانه تخصصی گفت: ایده راه‌اندازی کتابخانه ملی کشاورزی از سال ۱۴۰۱ مطرح شد و با آغاز تعامل و همکاری با سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، این طرح به‌تدریج وارد مرحله اجرایی شد. در مرحله نخست، حدود ۶۰ هزار جلد کتاب و اثر علمی از کتابخانه مرکزی سازمان تات به کتابخانه ملی ایران منتقل شد و با ایجاد تالار تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی، امکان نگهداری و دسترسی متمرکز به این منابع فراهم شده است.
وی افزود: راه‌اندازی این کتابخانه پایان همکاری‌ها نیست و در مرحله بعد، توسعه آرشیو الکترونیکی و فراهم‌سازی امکان دسترسی برخط به منابع علمی و تخصصی کشاورزی دنبال خواهد شد تا علاقه‌مندان بتوانند علاوه بر منابع فیزیکی، از ظرفیت آثار الکترونیکی نیز بهره‌مند شوند. همچنین انتقال تدریجی سایر منابع تخصصی کشاورزی موجود در مخازن کتابخانه ملی و کتابخانه‌های مؤسسات و مراکز تابعه سازمان در برنامه قرار دارد. سازمان تات بزرگ‌ترین تولیدکننده آثار علمی و ترویجی کشاورزی کشور است و بیش از ۵۰ درصد مجلات علمی حوزه کشاورزی و تقریباً تمامی آثار ترویجی این بخش توسط این سازمان منتشر می‌شود.
پیوند دانشگاه با عرصه تولید
محسن حاجی زین‌العابدینی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در ایجاد کتابخانه‌های ملی تخصصی گفت: در کنار کتابخانه‌های ملی عمومی، برخی کشورها به دلیل اهمیت راهبردی موضوعاتی مانند امنیت غذایی، سلامت و حفظ جان انسان‌ها، کتابخانه‌های ملی تخصصی در حوزه کشاورزی و پزشکی ایجاد کرده‌اند. در حال حاضر کشورهایی مانند آمریکا، اوکراین، مجارستان، چین و برزیل از جمله دارندگان کتابخانه ملی کشاورزی هستند. راه‌اندازی این مجموعه در ایران، تحقق بخشی از ایده ایجاد کتابخانه ملی کشاورزی و منابع طبیعی است.
وی با تاکید بر اینکه افتتاح کتابخانه به‌تنهایی برای تحقق اهداف آن کافی نیست، ادامه داد: کتابخانه یک موجود زنده و پویاست و برای حفظ پویایی خود به تغذیه مستمر نیاز دارد. بنابراین، به‌روزرسانی منابع و افزودن آثار علمی جدید باید به‌صورت جدی دنبال شود. انتظار می‌رود سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و ارتباطات داخلی و بین‌المللی خود، در تأمین منابع تخصصی جدید و آثاری که دسترسی به آنها در کشور دشوارتر است، به غنی‌سازی این مجموعه کمک کند.
گل‌محمدی نیز در بخش دیگری از سخنان خود با تاکید بر ضرورت پیوند میان دانشگاه، پژوهش و بخش اجرایی کشاورزی گفت: دسترسی به منابع علمی و پایان‌نامه‌های دانشگاهی و استخراج یافته‌های کاربردی از این تحقیقات، می‌تواند ضمن جلوگیری از موازی‌کاری‌های پژوهشی، زمینه انتقال دانش به کشاورزان و بهره‌برداران را فراهم کند. بخش مهمی از ظرفیت علمی کشور در پایان‌نامه‌ها و تحقیقات دانشگاهی نهفته است و یکی از نیازهای اساسی بخش کشاورزی، استخراج یافته‌ها و نتایج کاربردی از این پژوهش‌ها و تبدیل آنها به دستورالعمل‌ها و محتوای ترویجی قابل استفاده برای بهره‌برداران است.
وی ادامه داد: با فراهم شدن امکان دسترسی به پایان‌نامه‌ها و منابع پژوهشی موجود در کتابخانه ملی ایران، می‌توان نتایج تحقیقات دانشگاهی را شناسایی و یافته‌های ارزشمند آنها را در قالب راهکارهای عملی و دستورالعمل‌های ترویجی در اختیار کشاورزان قرار داد. هدف آن است که دستاوردهای علمی و پژوهشی صرفاً در محیط‌های دانشگاهی و مراکز تحقیقاتی باقی نمانند و با ایجاد ارتباط مؤثر میان تولیدکنندگان دانش و بهره‌برداران، در خدمت حل مسائل واقعی کشاورزی کشور قرار گیرند.
سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفت‌وگو کنیم» از بیست‌وسوم تا سی‌ام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار می‌شود.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط می‌کند
