نسخه آزمایشی جستجو ورود | ثبت نام

بی‌توجهی به یافتن زبان مشترک، مهم‌ترین مانع گفت‌وگو با کودک و نوجوان است/ صدای کودکان در رسانه‌های رسمی هیچ مجال بروز ندارد | خانه کتاب و ادبیات ایران
06:45 - 1405/08/25 | بازدید 48

قلمرو کتاب در جغرافیای گفت‌وگو با کودکان و نوجوانان/ 6

بی‌توجهی به یافتن زبان مشترک، مهم‌ترین مانع گفت‌وگو با کودک و نوجوان است/ صدای کودکان در رسانه‌های رسمی هیچ مجال بروز ندارد

اسماعیل امینی با اشاره به اینکه نسل‌ها نشانه‌های زبانی و اندوخته‌های تجربی یکسانی ندارند، گفت‌وگو با کودک و نوجوان را تلاش برای آشنایی متقابل با زبان دو نسل دانست و تاکید کرد که صدای این گروه در رسانه‌های رسمی هیچ مجال بروز ندارد.

اسماعیل امینی به ستاد خبری سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران گفت: زبان ابزار ارتباطی است و برای مفاهمه؛ یعنی فهم متقابل طرفین سخن، به زمینه‌های مشترک نیاز دارد. نشانه‌های زبانی همسان، بافت تجربی همسان و بافت موقعیت همسان، شرط موفقیت در رسایی ارتباط است.

وی افزود: در گفت‌وگو با کودکان و نوجوانان، همیشه این احتمال وجود دارد که نشانه‌ها و دلالت‌های زبانی دو نسل یکسان نباشد. طبعاً اندوخته‌های تجربی، نظام فکری و جهان‌نگری نسل‌ها هم با یکدیگر قرابت چندانی ندارد. تنها امکان مشترک، همسانی بافت موقعیت است؛ یعنی ممکن است موقعیتی که ما و کودکان و نوجوانان در آن قرار داریم، یکسان باشد.

امینی ادامه داد: از نظر من، گفت‌وگو با این گروه تلاشی برای آشنایی متقابل با نشانه‌های زبانی و شیوه دلالت در دو گونه زبان است؛ اما تلاش برای قرار گرفتن در زمینه تجربی مشترک و نظام جهان‌نگری همسان، غالباً رهاوردی نخواهد داشت.

نوجوانان، بیشترین آسیب را از فقدان گفت‌وگو در بحران می‌بینند

این شاعر و مدرس ادبیات در بخش دیگری از سخنان خود درباره گروه‌هایی از کودکان و نوجوانان که در شرایط بحرانی بیشترین آسیب را از نبود گفت‌وگو می‌بینند، گفت: نوجوانان در شرایط بحرانی بیش از سایرین در معرض این آسیب‌اند، زیرا در جریان خبرها، شایعه‌ها، نگرانی‌ها و دیگر تبعات بحران قرار می‌گیرند و فرصتی برای بیان آنچه می‌فهمند و احساس می‌کنند، ندارند.

سراینده مجموعه شعر «عشق و مدرسه» اضافه کرد: درباره راه‌های جبران این آسیب‌ها تخصصی ندارم و اظهار نظر نمی‌کنم، اما آنچه به نظرم می‌رسد این است که صدای کودکان و نوجوانان ما در فضاهای فرهنگی و آموزشی و از جمله در رسانه‌های رسمی هیچ مجال بروز ندارد.

امینی درباره نقش کتاب در آماده‌سازی ذهن برای گفت‌وگو گفت: کتاب خواندن، مهارت و عادتی است که جهان ذهنی انسان را گسترش می‌دهد؛ یعنی تجربه‌های انسان از محدودیت ادراک حسی و زمان‌مندی رها می‌شود. این رهایی، زمینه‌ساز پرسشگری و اشتیاق کودک و نوجوان به گفت‌وگو با اطرافیان خودش می‌شود.

سراینده مجموعه شعر طنز «ببر در کوزه» درباره معیارهای انتخاب کتاب مناسب برای گفت‌وگو با کودک و نوجوان اشاره کرد: خطای غالب این است که برخی گمان می‌کنند آن‌قدر دانا و شایسته‌اند که می‌توانند برای دیگران تصمیم بگیرند و به جای آنها بیندیشند. اغلب والدین چنین تصوری از نقش خود در تعلیم و تربیت فرزندان دارند.

وی افزود: بر اساس این معیار، تصور عمومی این است که مناسب‌ترین کتاب برای گفت‌وگو، آثاری هستند که حرف‌ها و دیدگاه‌های مطلوب بزرگ‌ترها را بیان می‌کنند. به نظر من، اهمیت لذت بردن از مطالعه بسیار مهم‌تر از آن است که کتاب را ابزار تعلیم و انتقال پیام و شعار بدانیم. کتاب مناسب برای گفت‌وگو با کودک و نوجوان، کتابی است که خواننده را به پرسش و اندیشیدن وادارد، نه کتابی که پاسخ از پیش تعیین‌شده بزرگ‌ترها را به او تحمیل کند.

امینی درباره موانع گفت‌وگو با کودکان و نوجوانان بیان کرد: بی‌توجهی به یافتن زبان مشترک، مهم‌ترین مانع گفت‌وگو با کودکان و نوجوانان است. رویکرد ابلاغ پیام و توقع یکسان‌سازی ذهن و اندیشه نسل‌های جدید با آنچه مطلوب نظام متمرکز قدرت است، مانعی دیگر بر سر راه گفت‌وگو با کودکان و نوجوانان است.

نویسنده کتاب «خندمین تر افسانه» ادامه داد: کتاب سالیانی است که به سهولت در دسترس است و گونه‌های جدیدی مانند کتاب الکترونیک و کتاب صوتی، شرایط مناسبی برای گسترش دسترسی به کتاب فراهم آورده‌اند. مهیا کردن فضاهای مناسب برای کتاب‌خوانی فردی و جمعی، ایجاد کتابخانه‌های کوچک خانگی و محلی و ابتکاراتی از این دست، بسیار ارزشمند و کارآمد است. کتاب‌خوانی جمعی، به‌ویژه، می‌تواند زمینه‌ای برای گفت‌وگوی کودک و نوجوان با همسالان و بزرگ‌ترها فراهم کند.

وی همچنین با اشاره به این نکته که فرزندان ما چندان به دلخواه ما نمی‌اندیشند، گفت: آنها به شیوه ما زندگی نمی‌کنند و این بسیار طبیعی است. امروز فرزندان‌مان را به خاطر فردای تحصیلی و شغلی، محدود و نابود نکنیم. انس با کتاب و مطالعه ممکن است صورت‌های جدیدی پیدا کند که برای ما غریب است، اما ناگزیر باید با آن‌ها آشنا بشویم.

امینی در پایان اشاره کرد: رقابت‌های درسی و اضطراب نمره و رتبه و رشته تحصیلی، بر ذهن و اندیشه و نشاط فرزندان‌مان اثری ویرانگر دارند. توصیه من این است که به توصیه‌های دیگران درباره سرنوشت فرزندان‌مان، از جمله خویشاوندان و دوستان و رسانه‌ها و کارشناسان صفحات مجازی اعتنا نکنیم.

سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفت‌وگو کنیم» از بیست‌وسوم تا سی‌ام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار می‌شود.





پر بازدیدها
بازدید 84018
متنی که به قول رهبر شهید انقلاب پس از هشتصد سال همچنان تازه است

برای مشاهده کلیک کنید

بازدید 82140
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب

برای مشاهده کلیک کنید

بازدید 79708
شماره جدید «راویان فرهنگ» منتشر شد/ در سوگ پیشوای تمدن‌ساز

برای مشاهده کلیک کنید

بازدید 79648
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط می‌کند

برای مشاهده کلیک کنید

بازدید 79358
بی‌نهایت علاقه به حضور در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران را دارم/ شخصیت افسانه‌ای حسن صباح و ضرورت درک بیشتر از فرهنگ ایرانی

برای مشاهده کلیک کنید