محسن جوادی در دیداری صمیمی با اعضای اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران با تاکید بر جایگاه کتاب در هویت ملی و سرمایه اجتماعی ایران، گفت: پایداری ۷۰ ساله اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران را نشاندهنده تلاش و همت فعالان این صنف بوده و نوآوری و نوسازی ضرورتی انکارناپذیر برای آینده صنعت نشر است.
به گزارش ستاد خبری سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، نشست صمیمی «گفتوگو پیرامون مسائل صنفی» اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران سهشنبه (26 آبانماه 1405) با حضور محسن جوادی؛ معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، ابراهیم حیدری؛ دبیر سیوچهارمین دوره هفته کتاب و مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، مهدی فیروزان؛ فعال فرهنگی، محمد اللهیاری؛ مدیرعامل صندوق اعتباری هنر، محمود آموزگار؛ مدیرمسئول انتشارات «کتابآمه»، ابراهیم کریمی زنجانی؛ رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران و اعضای این اتحادیه، در فرهنگستان هنر برگزار شد.
پایداری ۷۰ ساله اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران؛ نشاندهنده ثبات این تشکل فرهنگی
محسن جوادی در این آیین با اشاره به اینکه حوزه کتاب، بخشی از هویت ملی و سرمایه اجتماعی است که از بزرگان به نسل امروز رسیده است، گفت: پایداری ۷۰ ساله اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، نشاندهنده ثبات و استحکام این تشکل فرهنگی است. عمر تشکلها، بهویژه تشکلهای فرهنگی در کشور ما، معمولا کوتاه است؛ ازاینرو، جدیت و همت بزرگان و فعالان این عرصه در شرایط دشوار حوزه نشر طی چند دهه گذشته، شایسته تقدیر است.
او همچنین تلاش و نوآوری فعالان این صنف را در شرایط خاص، ازجمله زمانی که برای حفظ فرهنگ مطالعه به تولید کتابهای جیبی روی آوردند، ارزشمند دانست و افزود: جهان همواره هویت ایرانی را با کتاب شناخته است. بسیاری از مردم، ایران را با نامهایی چون حافظ، سعدی و شاهنامه فردوسی میشناسند؛ بنابراین، حفظ کتاب و پاسداشت این میراث فرهنگی، اقدامی بزرگ و ارزشمند است. شاید امروز نیز لازم باشد مسیر تازهای در این عرصه پیموده شود؛ چراکه نوآوری و نوسازی در حوزه نشر ضرورتی انکارناپذیر است.
جوادی با تاکید بر اینکه اقبال عمومی به ادبیات ایرانی در حال حاضر کاملا ملموس است، اضافه کرد: بسیاری از شما در حوزه فرهنگ و صنعت چاپ و نشر کتاب ایران سهم مهمی دارید. ما به وجود مشکلات و چالشها در این حوزه واقفیم و تلاش میکنیم از دشواریهای موجود بکاهیم. همچنین، موضوع تربیت و ترویج کتابخوانی را دنبال میکنیم و امیدواریم در ماههای آینده خبرهای خوبی از حوزه نشر ایران داشته باشیم.
معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در پایان سخنان خود گفت: در حال حاضر، حوزه نشر هم از نظر تولید و هم از نظر تقاضا با مشکلاتی روبهروست و قیمت کاغذ نیز بسیار بالاست. چنانکه یکی از بزرگان این حوزه میگفت، نگران بسیاری از افرادی هستم که از راه تالیف امرار معاش میکردند. امروز نوشتن برای بسیاری از افراد به فعالیتی حاشیهای تبدیل شده و همین مسئله به کمرونق شدن فعالیتهای پژوهشی منجر شده است.
اهمیت دادهها در آینده صنعت نشر
مهدی فیروزان در ادامه این آیین، با اشاره به ضرورت توجه به خلاقیتها گفت: پیش از این درباره تابآوری و فناوری صحبت کردهایم و امروز لازم است خلاقیت را نیز مورد توجه قرار دهیم.
او با بیان اینکه هر بنگاه برای تداوم حیات خود به شش عنصر اصلی نیروی انسانی، روابط و ارتباطات، ابزار، قواعد و مقررات و رویکرد نیاز دارد، افزود: در شرایط بحران، تنها عناصری که میتوانیم تغییر دهیم، رویکردها و قواعد هستند.
او برای توضیح این موضوع به تجربه ورزش والیبال اشاره کرد و گفت: والیبال در گذشته به شکل امروزی نبود. تغییر در قواعد این ورزش، ازجمله تغییر زمان و شیوه برگزاری مسابقات، باعث شد افراد بیشتری به آن علاقهمند شوند و رسانهها نیز توجه بیشتری به آن نشان دهند. در واقع، تغییر قواعد و رویکردها توانست اقبال عمومی به این ورزش را افزایش دهد.
این فعال فرهنگی ادامه داد: رویکرد ما تاکنون بهعنوان ناشر، تولید علم و انتقال معرفت بوده است؛ اما آیا امروز که از مسیر تابآوری عبور کردهایم و به بهار رسیدهایم و در نمایشگاههای مختلف شرکت میکنیم، نباید رویکردها و قواعد خود را تغییر دهیم؟ خوشبختانه دولت در این دوره برای حل مشکلات، در کنار اتحادیه و کتابفروشان قرار گرفته است و ما نیز میتوانیم در این مسیر تغییراتی ایجاد کنیم. همانطور که در دنیا با هماندیشی برای حل بحرانها اقدام میشود، ما نیز باید در کنار کارشناسان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و با همفکری یکدیگر، برای رفع مشکلات تلاش کنیم. البته در زمینه ابزار، قدرت تغییر چندانی نداریم، اما میتوانیم تحول ایجاد کنیم.
مهدی فیروزان در پایان سخنانش با تاکید بر اهمیت دادهها در آینده صنعت نشر گفت: مهمترین عاملی که میتواند بقای ما را تضمین کند، دادهها یا مجموعهدادهها (دیتاست) است. دادهها که تا چند سال پیش موضوعی پیشپاافتاده به نظر میرسیدند، امروز به کلید رشد تبدیل شدهاند. اکنون ۵۰ میلیون نفر در گوگل جستوجو میکنند تا کتابی را که من تولید کردهام، بخرند. مگر گوگل کتابفروشی است؟ خیر؛ گوگل صرفا سازوکاری برای یافتن و تهیه ارزانتر کتاب فراهم کرده است. بسیاری از شرکتها نیز با کمک هوش مصنوعی و بررسی رفتار خریداران توانستهاند هزینههای خود را کاهش دهند. بنابراین، رویکرد ما باید توجه به دادهها باشد؛ چراکه دادهها میتوانند به نجات و توسعه صنعت نشر کمک کنند و هزینههای این حوزه را کاهش دهند.
اهمیت هفته کتاب در همافزایی سازمانها
محمد اللهیاری نیز در بخش دیگری از این گردهمایی به هفته کتاب سیوچهارم اشاره کرد و ادامه داد: مهمترین ویژگی هفته کتاب، همین دورهمیهاست که به همافزایی و افزایش توانمندیها منجر میشود.
او با اشاره به ظرفیتهای صندوق اعتباری هنر برای حمایت از فعالان فرهنگی افزود: این صندوق در کنار اتحادیه ناشران و کتابفروشان و معاونت فرهنگی، با جامعهای نزدیک به ۱۰۰ هزار عضو همراه است. در حال حاضر، بیش از ۱۴ هزار نفر در حوزههای شعر و پژوهش عضو صندوق اعتباری هنر هستند. این صندوق علاوه بر ارائه خدماتی همچون پرداخت تسهیلات و بیمه تکمیلی به اعضا، میتواند در حوزه اقتصاد فرهنگ نیز در کنار فعالان صنعت نشر باشد.
ضرورت حمایت از صنعت نشر و رفع موانع همکاری با دولت
محمود آموزگار نیز با اشاره به تفاهمنامه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران با هدف مقابله با قاچاق کتاب و رفع مشکلات این صنف گفت: زمانی فردی اعلام کرده بود که دو هزار میلیارد تومان، معادل ۲۰ هزار میلیارد تومان به ارزش امروز، از این حرفه برداشت کرده است. این موضوع نشاندهنده حجم قابلتوجه نقدینگی در این حوزه است.
او با اشاره به ظرفیتهای قانونی برای حمایت از فعالان فرهنگی افزود: قوانین مناسبی برای رفع مشکلات و حمایت از فعالان فرهنگی وجود دارد. برای نمونه، در ماده ۹۲ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه، شهرداریها به ارائه خدمات به حرفههای فرهنگی مکلف شدهاند.
این ناشر همچنین با تاکید بر ضرورت حمایت از صنعت نشر و رفع موانع همکاری با دولت تصریح کرد: ما در اتحادیه بر این باوریم که باید به صنعت نشر کمک کنیم و موانع موجود بر سر راه همکاری با دولت را برطرف سازیم. هویت ایران با کتاب شناخته میشود و بسیاری از ملتها، به واسطه وجود شخصیتهایی چون فردوسی، سعدی و حافظ، ایرانیان را ملتی ثروتمند از نظر فرهنگی میدانند.
محمود آموزگار در پایان سخنانش با اشاره به پیشینه شکلگیری اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران گفت: اگرچه سال ۱۳۰۷ بهعنوان سال تاسیس اتحادیه مطرح شده است، اما اندیشه شکلگیری این نهاد فرهنگی به دوران مشروطه بازمیگردد.
در پایان این رویداد، ابراهیم کریمی زنجانی با یادکرد از برخی درگذشتگان این صنف گفت: امروز در شرایطی قرار داریم که تغییر و تحول ضرورتی اجتنابناپذیر است و تحقق آن بدون همفکری و مشارکت امکانپذیر نیست. از همین رو، از شما دعوت میکنیم با حضور در اتحادیه، دیدگاهها و پیشنهادهای خود را مطرح کنید تا بتوانیم از نظرات و تجربیات یکدیگر بهرهمند شویم.
سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» از بیستوسوم تا سیام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار میشود.