فریدون عموزاده خلیلی در آیین بزرگداشت هوشنگ مرادی کرمانی گفت: مرادی کرمانی نویسندهای است که برای جامعه بشری و مخاطبانش، یعنی کودکان و نوجوانان، امکانهای تازهای برای زیستن فراهم میکند.
به گزارش ستاد خبری سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، آیین بزرگداشت هوشنگ مرادی کرمانی با عنوان «کتاب، بازار جهانی و مرزهای بیپایان ترجمه» عصر چهارشنبه بیستوهفتم آبان (1405) با حضور و سخنرانی ابراهیم حیدری؛ دبیر هفته کتاب سیوچهارم و مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، فریدون عموزاده خلیلی، عباس جهانگیریان، افشین شحنهتبار و فاطمه محمدی و پیام تصویری احمد مسجدجامعی در خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد. در این نشست، پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز برای بزرگداشت این نویسنده قرائت شد.
باید میراث بزرگان را به نسل آینده منتقل کرد
ابراهیم حیدری در این مراسم با قدردانی از اهالی قلم حاضر گفت: خانه کتاب و ادبیات ایران خانه همه شماست و بدون وجود، بدون قلم شما و بدون کتاب شما، نه خانه کتاب معنا دارد و نه من و سایر مجموعههای وزارتخانه.
او با تاکید بر ضرورت قدردانی از چهرههای فرهنگی افزود: تقدیر و سپاس از بزرگان، هم وظیفه و هم از مرام ما ایرانیان است. ما باید قدردان بزرگان باشیم و میراثی را که دوستان امروز برای ما به جا میگذارند، بهخوبی به نسل آینده منتقل کنیم.
قصههای مرادی کرمانی به زبان فارسی خدمت کردهاند
احمد مسجدجامعی هم در پیامی تصویری به ویژگیهای آثار هوشنگ مرادی کرمانی و نقش او در پاسداشت زبان فارسی پرداخت. وی در پیام خود گفت: قصههای آقای مرادی کرمانی از جهات گوناگون جذاب و خواندنی است، اما نکته مهم دیگری که باید بر آن تأکید کرد، خدمت کمنظیر ایشان به زبان و ادب فارسی است.
مسجدجامعی با اشاره به زبان آثار این نویسنده افزود: زبان قصههای ایشان، بیآنکه مدعی باشد، خواننده را با زبانی که نشانههای مهر و محبت و نرمخویی در تکتک اجزای آن موج میزند، آشنا میکند. آثار مرادی کرمانی الگویی برای زبان داستاننویسی فارسی است و عضویت او در فرهنگستان زبان و ادب فارسی از نشانههای جایگاه این نویسنده در عرصه زبان و ادبیات کشور برشمرد.
مرادی کرمانی امکانهای تازهای برای زیستن پیشنهاد میکند
فریدون عموزاده خلیلی، نویسنده و فعال حوزه ادبیات کودک و نوجوان، با اشاره به جایگاه هوشنگ مرادی کرمانی در ادبیات ایران گفت: برای من باعث افتخار است که در نشست بزرگداشت و گرامیداشت استاد خودم، آقای مرادی کرمانی، شرکت کنم و مجالی پیدا کنم که چند جملهای سخن بگویم. من خدمت استاد هم گفتم هر جا که اسم مرادی کرمانی باشد، تردید نمیکنم که اگر بتوانم آنجا حرفی بزنم یا کمکی بکنم، حتماً همراهی میکنم.
او با بیان اینکه آثار این نویسنده فراتر از داستانگویی صرف است، ادامه داد: ما نویسندگان درجهیک زیادی در جهان داریم، اما تعداد معدودی از نویسندگان هستند که جهانهای تازهای خلق میکنند و امکانهای تازهای برای زیستن به مخاطبانشان پیشنهاد میکنند. من گمان میکنم باید مرادی کرمانی را در این سطح از نویسندگان ارزیابی کنیم؛ نویسندهای که فراتر از نویسندگی، برای جامعه بشری و مخاطبانش، یعنی کودکان و نوجوانان، امکانهای تازهای برای زیستن فراهم میکند.
عموزاده خلیلی در ادامه با اشاره به داستان «خمره» توضیح داد که مرادی کرمانی چگونه از یک اتفاق ساده، روایتی با ابعاد اجتماعی میسازد: یک خمره در داستان آقای مرادی کرمانی میشکند. سادهتر از شکستهشدن یک خمره در یک مدرسه، چه واقعهای میتوانیم پیدا کنیم؟ اما این واقعه به بازنمایی مناسبات انسانی و اجتماعی، فداکاری و همبستگی اجتماعی تبدیل میشود. داستاننویسی یعنی اینکه نویسنده بتواند امر واقعیت موجود را به امر واقعیت ممکن تبدیل کند. آقای مرادی کرمانی در این آستانه ایستاده است.
مرادی کرمانی نویسندهای که خودش است
عباس جهانگیریان هم در این آیین با اشاره به ویژگیهای شخصیتی و شیوه نویسندگی مرادی کرمانی گفت: اگر یک روزی به من بگویند آقای هوشنگ مرادی کرمانی را در یک جمله خلاصه کن، من یک جمله بیشتر نمیتوانم بگویم: نویسندهای که خودش است. اهمیت تمرکز و انتخاب مسیر مشخص در نویسندگی، آثار مرادی کرمانی را نمونهای از پیگیری و پرورش یک شیوه ادبی است، نقش ناشران و خانواده نویسندگان در فراهم کردن شرایط کار آنها بسیار مهم است.
وی درباره نگاه تصویری مرادی کرمانی به جهان پیرامونش اشاره کرد: من هیچوقت دست آقای مرادی کرمانی دوربین ندیدم؛ اما او انگار نویسندهای است که همیشه دوربین عکاسی دستش هست، از وقایع عکس میگیرد و آنها را به آرشیو ذهنش میفرستد. نویسندهای خوشبخت است که با یک قلم دوقلو مینویسد؛ یکی قلم است و در کنارش دوربین. این همان چیزی است که جزئیات را میبیند؛ از یک خمره گرفته تا یک قوطی مربا، و میتواند این رویدادهای ساده را با تخیل و توانایی خود به قلمرو روایت بکشاند.
آثار مرادی کرمانی در بیش از ۲۰ زبان منتشر شدهاند
افشین شحنهتبار؛ مدیر انتشارات بینالمللی شمع و مه، با اشاره به همکاری بیش از دو دههای خود با هوشنگ مرادی کرمانی، از تجربه انتشار و معرفی آثار او در کشورهای مختلف گفت.
او با اشاره به ترجمه آثار این نویسنده بیان کرد: بیش از ۱۳، ۱۴ اثر ایشان را به زبانهای مختلف کار کردهام و بدون اغراق میخواهم بگویم در کنار ایشان و آثارشان دور دنیا را چرخیدهام. باید افتخار کنیم که در کنار بزرگی هستیم که آثارش به بیش از ۲۰ زبان ترجمه شده است. این اتفاقی نیست.
شحنهتبار همچنین از تجربه معرفی آثار مرادی کرمانی در کشورهای مختلف گفت و تأکید کرد: مخاطبان با زبانهای گوناگون توانستهاند با داستانهای این نویسنده ارتباط برقرار کنند.
آثار مرادی کرمانی ظرفیت بالایی برای اقتباس سینمایی دارند
امید جوانبخت از دوستان نزدیک در سخنان خود به ظرفیت آثار هوشنگ مرادی کرمانی برای اقتباس سینمایی پرداخت و سه عامل را در موفقیت اقتباس از آثار ادبی مؤثر دانست: ویژگیهای خود داستان، انتخاب کارگردانی که جهانبینیاش با نویسنده نزدیک باشد و برخورد حرفهای نویسنده با فرایند اقتباس.
او با اشاره به تصویری بودن داستانهای مرادی کرمانی گفت: موضوعات انسانی در آثار ایشان اهمیت دارد و همین نکته باعث میشود که داستانها بتوانند با طیفهای مختلفی از آدمها ارتباط برقرار کنند.
جوانبخت با اشاره به اقتباسهای سینمایی از آثار این نویسنده، از جمله «قصههای مجید» و «مهمان مامان» گفت: نزدیکی جهان ذهنی کارگردان به جهان داستان، در کیفیت اقتباس نقش مهمی دارد. اینکه یک نویسنده بپذیرد وقتی کارش را در اختیار یک فیلمساز میگذارد، او هم جهان و نگاه خودش را وارد اثر میکند، نکته بسیار مهمی است. آقای مرادی کرمانی این حریم را برای فیلمساز قائل هستند.
روایتهای مرادی کرمانی در ذهن تصویر میسازند
فاطمه محمدی؛ فعال حوزه کتاب گویا، با اشاره به تجربه تولید نسخه صوتی آثار مرادی کرمانی، از همکاری با این نویسنده و اعتماد او به گروه تولید کتابهای صوتی یاد کرد.
او یکی از خاطرات خود را از ضبط کتاب «مهمان مامان» و حضور گلاب آدینه در مقام راوی این اثر بیان کرد و گفت: وقتی به آن بخشهایی رسیدیم که مهمانها از در وارد میشوند و مامان هیجانزده به سمتشان میرود، متن آنقدر تصویری بود که آدم تصویر میدید، نه اینکه فقط روایت را بشنود.
محمدی همچنین با اشاره به آغاز همکاری خود با مرادی کرمانی در سالهای ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ افزود: اعتمادی که آقای مرادی کرمانی آن زمان به ما کردند و بدون هیچ تجربهای پذیرفتند که این کار را انجام بدهیم، واقعاً از نقطهعطفهای کار کتاب گویای ایشان بود.
قصه در ذهن آدمها میماند
در بخش پایانی مراسم، هوشنگ مرادی کرمانی با تشکر از برگزارکنندگان و حاضران، به خاطراتی از زندگی و فعالیت ادبی خود پرداخت. او همچنین از ناشر قدیمی آثارش، زندهیاد صالحرامسری، یاد کرد و درباره سالهای همکاری با او گفت: شما حساب کنید ۳۵ سال یک دوست با همدیگر شوخی نیست. خاطرههای خوب دارم و مدیون این مرد بزرگ و انسان هستم.
وی درباره اهمیت قصه و ماندگاری آن در ذهن مخاطب اشاره کرد: همه آن دانشمندهایی که آمدند در سالنی که مربوط به آدمهای ماندگار در رشتههای خاص بود، حرفهایشان فراموش شد؛ سخنرانیهای علمیشان فراموش شد، اما قصه ماند. قصه میماند در ذهن شما. اگر میخواهید حرفی بزنید که وقتی مخاطب از آن مجلس بیرون رفت، باز هم در ذهنش بماند، برایش قصه بگویید؛ یک قصه درست کنید.
مرادی کرمانی در ادامه، داستان «هنرمند» را برای حاضران خواند؛ داستانی درباره نقاشی به نام آذین که واقعیت زندگی مردم روستای خود را به تصویر میکشد و با واکنش خشمگینانه سلطان روبهرو میشود. در پایان داستان، مادر آذین به او میگوید: روستای ما با هنر تو دیده شد؛ مهرت بر دلها و نامت بر زبان این مردم مهربان خواهد ماند. تو از مایی، ماندگار خواهی شد.
سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» از بیستوسوم تا سیام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار میشود.