قدمعلی سرامی در آیین نکوداشت خود که سهشنبه ۲۶ آبان (1405) در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار شد، زبان را نخستین و بزرگترین آموزگار انسان دانست.
به گزارش ستاد خبری سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، آیین نکوداشت قدمعلی سرامی؛ استاد برجسته زبان و ادبیات فارسی، سهشنبه (۲۶ آبان ۱۴۰۵) همزمان با چهارمین روز از هفته کتاب سیوچهارم در تالار اجتماعات شهید مطهری انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار شد.
در این آیین محمود شالویی؛ رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، مهدی محبتی؛ استاد دانشگاه زنجان و عضو شورای علمی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، مهدی محقق؛ عضو هیئت مدیره انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، علیمحمد موذنی؛ استاد دانشگاه تهران، میرجلالالدین کزازی؛ چهره ماندگار زبان و ادبیات فارسی، اردشیر صالحپور؛ عضو شورای علمی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و قدمعلی سرامی؛ استاد زبان و ادبیات فارسی سخن گفتند. پیام تصویری مهدی محقق و میرجلالالدین کزازی در این مراسم پخش شد و جمعی از استادان، پژوهشگران و علاقهمندان به شعر و ادب فارسی نیز در جلسه حضور داشتند.
سرامی در شمار ادیبان بزرگ فارسی قرار دارد
محمود شالویی در ابتدای این آیین با اشاره به جایگاه علمی قدمعلی سرامی گفت: قدمعلی سرامی از چهرههای نامدار کشور در عرصه شاهنامهپژوهی و فردوسیشناسی است که طی سالیان متمادی آثار ارزشمندی به جامعه علمی عرضه کرده و شاگردان بسیاری پرورش داده است. بررسیهای او در شاهنامه از دقت علمی برخوردار است و سالها تدریس و پژوهش مستمر جایگاه او را در میان پژوهشگران برجسته تثبیت کرده است.
رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی با اشاره به کتاب از رنگ گل تا رنج خار افزود: این اثر نمونهای از دقت نظر و موشکافی قدمعلی سرامی در بررسی شاهنامه است که در آن ابیات و واژهها و عبارتهای فردوسی با نگاهی محققانه بررسی شدهاند. این کتاب نشان میدهد نویسنده آن به لایههای زبانی و معنایی متن توجه کرده و از کنار نکتههای خرد به آسانی عبور نکرده است.
وی درباره جایگاه ادیبان بزرگ زبان فارسی ادامه داد: ادیبانی چون دهخدا و معین و زرینکوب و شفیعی کدکنی افزون بر شناخت زبان به ژرفای مفاهیم و اندیشههای نهفته در آثار ادبی راه یافتهاند و غلامعلی سرامی نیز در شمار این چهرهها قرار دارد. ادیب در این نگاه فقط واژهشناس نیست و توانایی کشف معنا در متن را نیز دارد.
شالویی خواستار برگزاری آیین نکوداشتی باشکوه برای قدمعلی سرامی در شهر رامهرمز شد تا قدردانی از او در زادگاهش نیز انجام شود و گفت: باید زمینه معرفی سرامی در زادگاهش فراهم شود تا نسل جوان بداند میتوان از شهری دور از مراکز علمی برخاست و در گستره فرهنگ ایران درخشید.
سرامی تجسم شعر و عشق است
مهدی محبتی در این مراسم با اشاره به ویژگیهای فکری و ادبی سرامی گفت: اگر بخواهیم قدمعلی سرامی را در یک واژه خلاصه کنیم باید او را تجسم شعر و عشق بدانیم، زیرا شاعرانگی و عاشقانگی از آغاز زندگی تا امروز در نگاه و اندیشه او حضور داشته است. این ویژگی در رفتار علمی و ادبی او نیز دیده میشود و انتخابهای پژوهشی او را جهت داده است.
استاد دانشگاه زنجان درباره نگاه شاعرانه سرامی افزود: سرامی از کودکی دریافتی متفاوت از جهان داشته و پیوند میان صدا و نور از مولفههای مهم نگاه شاعرانه اوست. این دریافت در برخی آثار و خاطرات دوران کودکی او نیز بازتاب یافته و نشاندهنده تداوم خیال شاعرانه در زندگی اوست.
عضو شورای علمی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی درباره بازخوانی شاهنامه توضیح داد: او از معدود شاعرانی است که در روایتهای شناختهشده ادبی از جمله داستان سودابه زاویهای تازه برگزیده و کوشیده است شخصیتها را از منظری دیگر ببیند.
وی اضافه کرد: او افزون بر توان پژوهشی از قدرت ادبی و جسارت فکری برخوردار است و امید میرود با برگزاری چنین آیینهایی اندیشه و آثارش بیش از گذشته به جامعه معرفی شود.
از بهترین دانشجویان دهه چهل تا استادی پرثمر
مهدی محقق در پیام تصویری خود با اشاره به سابقه آشنایی چند دههای با سرامی گفت: از سال ۱۳۴۳ که پس از بازگشت از لندن در دانشگاه ادبیات تهران تدریس میکردم دکتر سرامی از دانشجویان من بود و در کنار بهاءالدین خرمشاهی و کامران فانی از بهترین دانشجویان آن دوره به شمار میرفت. آن دوره از نظر ترکیب دانشجویان دورهای ویژه بود و رقابت علمی جدی در کلاس جریان داشت.
عضو هیئت مدیره انجمن آثار و مفاخر فرهنگی افزود: سرامی از همان دوران دانشجویی ذهنی وقاد و قریحهای سرشار داشت و در تنظیم واژهنامه کتاب لسان التنزیل نیز با من همکاری کرد.
محقق ادامه داد: خوشحالم که امروز او را در جایگاه استادی پژوهشگر و پرثمر میبینم که در عرصه تحقیق و تدریس منشا خیر و برکت است. برگزاری آیین نکوداشت سرامی شایسته و بهموقع است و برای این استاد سلامتی و عمر طولانی و پربرکت آرزو میکنم.
سرامی علاوه بر جایگاه علمی و پژوهشی شاعری صاحبذوق است
علیمحمد موذنی در این مراسم با اشاره به سابقه بیش از پنجاه ساله شاگردی خود نزد سرامی گفت: استاد سرامی از دوران جوانی با شور و علاقه فراوان تدریس میکرد و از همان سالها ذهنی خلاق و دانش گسترده و توانایی کمنظیری در آموزش ادبیات داشت. کلاسهای او برای دانشجویان با انگیزه همراه بود و پیوند میان متن و معنا را نشان میداد.
این استاد دانشگاه تهران درباره چهره شاعری سرامی افزود: سرامی علاوه بر جایگاه علمی و پژوهشی شاعری صاحبذوق است که در آثارش امید و عشق و نگاهی عمیق به جهان انسان دیده میشود. مجموعه چهار فصل دوستت دارم نمونهای از روحیه امیدوارانه و نگاه گسترده او به زندگی است و در سرودههایش حتی در مواجهه با دشواریها و تاریکیهای جهان میتوان نشانههای امید و میل به روشنایی را مشاهده کرد.
وی اشاره کرد: شایسته است از دانش و توانایی این استاد برجسته در دانشگاههای بزرگ و معتبر کشور بیشتر استفاده شود. سرامی در حوزه نقد ادبی و پژوهش و نویسندگی و ادبیات کودک توانایی دارد و کمتوجهی به جایگاه علمی او زیانبار است.
استادی پژوهنده و راهیافته به حکمت
میرجلالالدین کزازی در پیام تصویری خود با اشاره به آشنایی دیرینه با سرامی گفت: دکتر سرامی استادی پژوهنده و پژوهندهای استاد است که در کارهای علمی خود باریکبین و ژرفنگر است و افزون بر سخنشناسی در عرصه سخنوری نیز توانایی و ذوقی برجسته دارد. دقت در جزئیات و توجه به ساختار متن از ویژگیهای ثابت پژوهشهای اوست.
این استاد دانشگاه علامه طباطبایی افزود: سرامی با سرودههای نغز و دلانگیز خود بر گنجینه پربار ادب فارسی افزوده و در حوزه نویسندگی و شاهنامهپژوهی نیز آثار ارزشمندی پدید آورده است. کتاب از رنگ گل تا رنج خار که بر پایه ریختشناسی شاهنامه نوشته شده نمونهای از پژوهشهای شاخص اوست. وی اضافه کرد: خوشسرشتی و نکتهپردازی از ویژگیهای شخصیتی سرامی است و برگزاری این آیین را به وی تبریک میگویم و برایش سالهایی طولانی همراه با تداوم پژوهش و آفرینش ادبی آرزو میکنم.
سرامی شخصیتی چندوجهی است
اردشیر صالحپور در این مراسم با اشاره به پیوندهای فرهنگی و خاستگاه مشترک خوزستانی خود با سرامی گفت: دکتر سرامی شخصیتی چندوجهی است که در عرصههای شعر و پژوهش و نقد ادبی و نویسندگی و ترانهسرایی آثار ارزشمندی پدید آورده و شناخت ابعاد علمی و ادبی او نیازمند مجال بیشتری است. هر یک از این عرصهها به تنهایی برای معرفی یک چهره ادبی کافی است.
عضو شورای علمی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی افزود: نخستینبار در دوران دانشآموزی با نام او آشنا شدم، زمانی که کتاب شعرش در دوران تحصیل در دبیرستان سعدی اهواز منتشر شده بود.
وی ادامه داد: بعدها در سفرهای علمی و فرهنگی از دانش گسترده او در حوزههای شاهنامه و مثنوی و عرفان و حافظشناسی بهره بردم و دریافتم که به قلمروهای مختلف ادب و اندیشه اشراف دارد. کتاب از رنگ گل تا رنج خار پژوهشی دقیق و کمنظیر در شاهنامه است که شایسته بود بیش از این مورد توجه جامعه علمی قرار گیرد. سرامی از چهرههایی است که از مرتبه ادب و علم به ساحت حکمت و معرفت راه یافته است. توانایی او در سرودن شعر و ترانه در کنار پژوهشهای عمیق این جایگاه را برای او ساخته است.
زبان نخستین آموزگار انسان است
قدمعلی سرامی در پایان این آیین با خوانش بخشهایی از شعر دماوند درباره نسبت انسان با سرزمین و طبیعت گفت: این شعر را حدود چهل سال پیش با نگاهی به قصیده دماوندیه ملکالشعرای بهار سرودهام. او در این شعر دماوند را به برخاستن و بعثتی دوباره فرامیخواند تا زمین از برکت این خیزش به معراج برسد. پیوند شعر معاصر با سنت قصیده در این اثر آگاهانه دنبال شده است.
وی با طرح دیدگاه خود درباره دوگانگی در آفرینش افزود: جهان از دوگانگی پدید آمده است و آفریننده یگانه است اما آفرینش از پیوند دو عنصر شکل میگیرد. فردوسی نیز شاهنامه را با نام خداوند جان و خرد آغاز میکند و این دو عنصر را میتوان به سختافزار و نرمافزار هستی تشبیه کرد. این نگاه دوگانه در سراسر هستی دیده میشود.
این استاد زبان و ادبیات فارسی درباره جایگاه زبان توضیح داد: پیش از دانشگاه و مدرسه و آموزگاران بیرونی انسان آموزگاری بزرگ به نام زبان دارد. زبان فراتر از وسیله گفتوگوست و ابزار بیان همه دریافتها و آفریدههای ذهنی انسان به شمار میرود. شناخت جهان بدون این ابزار برای انسان ممکن نیست.
سرامی با اشاره به جایگاه خاک در فرهنگ ایرانی بیان کرد: خاک در کنار مادر از سرچشمههای پرورش انسان است.
وی با یادآوری ابیاتی از حکیم نظامی اضافه کرد: در اندیشه ایرانی مادر خاک منزلتی کمتر از مادر خون ندارد.
در پایان این آیین پس از رونمایی از کتاب زندگینامه و خدمات ادبی و فرهنگی قدمعلی سرامی لوح سپاس و نشان زرین انجمن آثار و مفاخر فرهنگی به وی اهدا شد. در ادامه گروه موسیقی چکاد به سرپرستی چکاد سرامی فرزند قدمعلی سرامی به اجرای قطعاتی از موسیقی ایرانی پرداخت.
سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار با کتاب گفتوگو کنیم از بیستوسوم تا سیام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار میشود.