سخنرانان در آیین رونمایی از مجموعه 6جلدی «تاریخ اداره تئاتر؛ از آغاز تا پایان» بر اهمیت اداره تئاتر در جریانسازی هنری سخن گفتند و بر لزوم توجه هرچه بیشتر به این هنر مادر تاکید کردند.
به گزارش ستاد خبری سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، آیین رونمایی از مجموعه ششجلدی «تاریخ اداره تئاتر؛ از آغاز تا پایان» پژوهش مجید ستایش؛ بازیگر رسمی اداره تئاتر و پژوهشگر هنرهای نمایشی، سهشنبه (۲۶ آبان ۱۴۰۵) همزمان با سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران در تالار رودکی برگزار شد. در این آیین حسین میرزایی؛ رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، اتابک نادری؛ مدیرکل هنرهای نمایشی معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، علی منتظری؛ مدیر اسبق مرکز هنرهای نمایشی، ایرج راد؛ هنرمند تئاتر، جمشید ملکپور؛ پژوهشگر تئاتر و مجید ستایش؛ بازیگر رسمی اداره تئاتر و پژوهشگر هنرهای نمایشی سخن گفتند. مهدی شفیعی؛ معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و جمعی از هنرمندان، مدیران و پژوهشگران هنرهای نمایشی نیز در این مراسم حضور داشتند.
موزه تئاتر باید ساخته شود
ایرج راد در ابتدای این برنامه با اشاره به انتشار این مجموعه گفت: جای خرسندی است که کسانی با هزینه شخصی خود سعی میکنند تاریخ هنر این مملکت را زنده نگه دارند. با دقت نظری که آقای ستایش در یافتن و بررسی اسناد داشتند امیدوارم این کتاب سندی تاریخی و ارزنده در حوزه تئاتر شود.
این هنرمند پیشکسوت تئاتر با اشاره به نبود موزه تخصصی تئاتر ادامه داد: یکی از نگرانیها درباره تئاتر نبود موزه در این حوزه است که متأسفانه به این دلیل آثاری از دست رفتند. جای امید است که روزی موزه فرهنگ و هنر ایران را داشته باشیم که آثار هر کدام از بخشهای هنر از جمله تئاتر در آن گردآوری و نگهداری شود.
پژوهش زمینه کشف حقیقت است
جمشید ملکپور در ادامه این مراسم با ارائه تعریفی از پژوهش گفت: برخلاف تعریف کلیشهای از پژوهش که آن را کشف حقیقت میدانند معتقدم پژوهش کوشش برای فراهم کردن زمینههای کشف حقیقت است نه خود حقیقت. حقیقت امری نسبی است و هرکس به بخشی از آن اشاره میکند که امیدوارم آقای ستایش به آن توجه کرده باشند. من پنجاه سال بر سر ادبیات نمایشی ایران وقت گذاشتم و یک دوره طولانی از زمان قاجار را بررسی کردم و از آنجایی که ساختار کتاب نمایی کلی از سیر تکوین تئاتر و نمایش را ارائه میکند امید دارم کسانی این نمای کلی را خرد و هر بخش را پژوهش عمیقتر و جزئیتری کنند که این کتاب ششجلدی یکی از آنهاست.
این پژوهشگر تئاتر درباره تمرکز این اثر بر یک دوره خاص افزود: این کتاب روی یک دوره خاص تمرکز دارد و ما بسیار به امثال این کتاب نیاز داریم. نهادهایی در تاریخ تئاتر ما نقش دارند که نمیتوان بیتوجه به آنها از تئاتر حرف زد. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان یکی از نهادهایی است که بسیاری از هنرمندان تئاتر از آنجا برخاستهاند. دیگری تالار مولوی است که قبل انقلاب هاب فرهنگی برای کشور ما بود و این دو نهاد برای ارائه تصویر بهتر از تئاتر نیازمند تحقیق و پژوهش هستند. گاهی حامیان هنر نقشی مهمتر از خود هنرمند دارند و بدون حمایت آنها هنر نمیتوانسته به جایی برسد و ضروری است از کسانی که به مجید ستایش در انجام این پژوهش و چاپ آن کمک کردند تشکر ویژهای بکنیم و قدردان زحمات آنها هم باشیم.
راه نجات تئاتر گسترش ساختار رسمی آن است
علی منتظری در این برنامه با اشاره به مظلومیت تئاتر گفت: به هنر تئاتر ظلم زیادی شده است. هرچند این مظلومیت از سابق بوده اما اوج آن زمان تبدیل مرکز هنرهای نمایشی به اداره کل هنرهای نمایشی بود. مرکزی که پانصد پست تئاتری داشت و آن را برنتابیدند.
مدیر اسبق مرکز هنرهای نمایشی درباره راه برونرفت از این وضعیت تأکید کرد: راه اولیه نجات و گسترش تئاتر ضمن نگاه به گذشته آن گسترش ساختار رسمی تئاتر در کشور است. از این رو باید سازمان هنرهای نمایشی تشکیل شود و ما باید آن را برای آینده جوانان این سرزمین احیا کنیم که یکی از الزامات آن پرهیز از اختلاف و تفرقه و حرکت با همدلی است.
میز تخصصی مطالعات هنرهای نمایشی در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
حسین میرزایی در این مراسم ضمن تبریک هفته کتاب سیوچهارم گفت: آغاز انتشار این کتاب ششجلدی فروردین ۱۴۰۴ بود. تئاتر و اداره تئاتر و تاریخ اداره تئاتر یک مکان است و جمله شرف المکان بالمکین به خوبی به این موضوع اشاره میکند که اگر ما امروز اداره تئاتر را گرامی میداریم به دلیل حضور ارزشمند هنرمندان و مدیرانی است که به فرهنگ و هنر این سرزمین خدمت کردهاند.
رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات درباره فعالیت پژوهشی این مجموعه بیان کرد: ما در پژوهشگاه به فراخور وظیفه پژوهشی خود میز تخصصی مطالعات هنرهای نمایشی را راهاندازی کردهایم و در راستای انجام مطالعات تخصصی دست نیاز به سوی پژوهشگران و فعالان این عرصه دراز میکنیم. در این مدت از نزدیک شاهد دقت نظر و حساسیتها و پیگیریهای آقای ستایش بودیم و مجبور شدیم برای به انجام رسیدن سریع آن بخشی از کارهای خود را برونسپاری کنیم.
از پایاننامه در سال ۸۵ تا ثبت حافظه تاریخی تئاتر
مجید ستایش درباره آغاز پژوهش خود توضیح داد: در اواخر دهه شصت الفبای هنر تئاتر را آموختم و اوایل دهه هفتاد با پست کارشناس تحلیلگر استخدام وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شدم. با علاقهای که به هنرهای نمایشی داشتم به اداره تئاتر انتقالی گرفتم و آن زمان متوجه شدم هیچ پژوهش خاصی در این حوزه وجود ندارد و این موضوع بهانهای برای آغاز پژوهش من در این مسیر بود که اولین آن با پایاننامه کارشناسی ارشد من در سال ۸۵ با موضوع تأثیر اداره تئاتر بر تئاتر حرفهای کشور آغاز شد.
وی افزود: این اثر به تاریخچه تأسیس هنرهای دراماتیک و تالار وحدت و تالار هنر و مجموعه تئاتر شهر و مجموعه برج موزه آزادی و بنیاد رودکی و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی تهران و درجه هنری هنرمندان میپردازد. این پژوهش سه برهه زمانی یعنی از ابتدای تأسیس سازمان پرورش افکار تئاتر در سال ۱۳۱۷ تا ۱۳۵۷ و مقطع دوم از ۱۳۵۸ تا فروردین ۱۳۶۱ یعنی قبل از تأسیس مرکز هنرهای نمایشی و مقطع سوم از اردیبهشت ۱۳۶۱ همزمان با تأسیس مرکز هنرهای نمایشی تا سال ۱۴۰۳ را بررسی کرده است و در آن بیش از هزار عکس از هنرمندان و نمایشها و پانصد سند تاریخی و بیش از هزار پوستر و بیش از سه هزار ساعت مصاحبه با هنرمندان و مدیران ادارات ثبت و ضبط شده است.
اتابک نادری در ادامه این مراسم این مجموعه را اقدامی در جهت ثبت و حفظ حافظه تاریخی دانست و گفت: همانطور که ذات تئاتر بر لحظه است و در زندگی و زنده بودن ایجاد میشود و خاطره حسی و عاطفی عمیقی را بین عوامل تئاتر و تماشاگران ایجاد میکند. اداره تئاتر هم جایی برای جریانسازیهای مربوط به این هنر بود. خوشحالم که افرادی مانند مجید ستایش این خاطرهها و حافظههای جمعی را جمعآوری کردند و این کتاب در واقع انتقال تجربه به صورت طبقهبندی شده به نسلهای بعد خواهد بود که به برکت حمایتهای پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات انجام شده است. درباره اداره تئاتر هم در نظر گرفتیم برای سال بعد در ردیف بودجه قرار گیرد که کارهای عمرانی و سازمانی آن انجام شود تا بتوانیم با داشتن یک اداره تئاتر ایرانی تولید تئاتر ایرانی ملی داشته باشیم.
سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» از بیستوسوم تا سیام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار میشود.