مجید صفاتاج بیان کرد: در مجمع جهانی قلم بر این باوریم که پیوند کلمه با تعهد و مسئولیت، قدرتی گسترده ایجاد میکند و میتواند به شکلگیری تمدنی مبتنی بر نور و حقیقت در جهان کمک کند.
به گزارش ستاد خبری سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، همزمان با هشتمین روز از هفته کتاب سیوچهارم، نشست مجمع جهانی قلم با عنوان «پیوند اندیشهها، فراتر از مرزها» شنبه (۳۰ آبان ۱۴۰۵) به همت خانه کتاب و ادبیات ایران با همکاری نشست مجمع جهانی قلم، با حضور مجید صفاتاج، ابوالقاسم وردیانی و غلامرضا منتظمی در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد. در این نشست پیام صوتی سیدمحمد حسینی برای حاضران پخش شد. گزارش تصویری این نشست را اینجا ببینید.
هدف مجمع جهانی قلم ایجاد مرجع جهانی برای توجه به آثار ادبی بهعنوان میراث انسانی است
در ابتدای این نشست، مجید صفاتاج با اشاره به آیه نخست سوره قلم بیان کرد: خداوند متعال در قرآن کریم به قلم قسم یاد کرده است. این موضوع نشاندهنده قداست قلم و اهمیت جایگاهی است که در شکلگیری افکار عمومی و جهتدهی به جامعه بشری دارد. خداوند با این سوگند، به انسان یادآوری میکند که قلم چه منزلت و ظرفیتی در بیان جایگاه انسان و جامعه دارد.
وی افزود: با وجود پیشینه تاریخی قلم و نقشی که در ساخت تمدنهای بشری داشته است، این ابزار در دورههای مختلف گاهی از جایگاه حقیقی خود فاصله گرفته است. در عصر ارتباطات و فناوریهای نوین اطلاعاتی نیز قلم در مواردی نتوانسته رسالت خود را بهدرستی ایفا کند.
صفاتاج با بیان اینکه قلم در چارچوب ملیتها و زبانهای مختلف ظرفیت اثرگذاری دارد، گفت: قلم میتواند با انتقال اندیشهها به جامعه بشری، زمینه شکلگیری تمدنها را فراهم کند. در طول تاریخ نیز نمونههایی از تأثیر قلم بر شکوفایی تمدنها و همچنین روند فروپاشی آنها مشاهده شده است. قدرتهای سلطهگر نیز در دورههای مختلف از قلم برای پیشبرد اهداف خود استفاده کردهاند. در مقابل، قلم برای ملتهای مظلوم و تمدنهای انسانی جایگاه یک سنگر را داشته است.
او ادامه داد: رسالت قلم فراتر از یک فعالیت هنری است. قلم میتواند در بیداری وجدان جهانی و بازگرداندن عمق به تفکر بشریت نقشآفرین باشد. ما در مجمع جهانی قلم بر این باوریم که پیوند کلمه با تعهد و مسئولیت، قدرتی گسترده ایجاد میکند و میتواند به شکلگیری تمدنی مبتنی بر نور و حقیقت در جهان کمک کند. ما تلاش میکنیم در مسیر این رسالت دیرینه، به نیازهای بشری از طریق قلم پاسخ مناسب بدهیم و جایگاه قلم را به منزلتی شایسته برسانیم. در این مسیر، قلم را بهعنوان میراثی ماندگار دنبال میکنیم که میتواند صدای حق را به گوش جهانیان برساند.
صفاتاج در ادامه درباره دلایل تشکیل مجمع جهانی قلم گفت: با توجه به تجربه چند دهه فعالیت فرهنگی و ادبی پس از انقلاب اسلامی ایران و تجربه تشکلهای مختلف در این حوزه، تشکیل مجمع جهانی قلم پاسخی راهبردی به چالشهای فرهنگی عصر مدرن است. در دنیای امروز که فناوریهای دیجیتال و ارتباطی با سرعت زیادی در حال گسترش هستند، ضرورت شکلگیری نهادی برای حفظ و تقویت عمق تفکر و سرمایه ادبی بشر احساس میشود. مجمع جهانی قلم با هدف ایجاد شبکهای منسجم از ظرفیتهای فکری و ادبی جهان فعالیت میکند.
او با تشریح رویکرد بینالمللی این مجمع افزود: نگاه ما محدود به مرزهای داخلی نیست. ما چشماندازی جهانی و اعتقادی به عصر ظهور داریم. بر این باوریم که افراد بسیاری در نقاط مختلف جهان، با باورها و گرایشهای دینی گوناگون، به دنبال زمینهسازی برای ظهور منجی عالم بشریت، حضرت حجتبنالحسن(عج)، هستند. تلاش ما این است که این افراد را شناسایی کنیم، به یکدیگر پیوند بدهیم و در قالب مجمع جهانی قلم، یک جریان فکری و فرهنگی منسجم شکل دهیم.
وی ادامه داد: هدف ما این است که هر یک از اعضای این مجموعه در جامعه خود به قلمی پویا و اثرگذار تبدیل شوند. معتقدیم افراد با اعتقادات مختلف، از جمله مسلمانان شیعه و اهل سنت و پیروان سایر ادیان، میتوانند در این مسیر همراهی کنند. در اساسنامه مجمع جهانی قلم نیز ۱۴ هدف برای فعالیت این مجموعه پیشبینی شده است و امیدواریم بتوانیم در شکلگیری جامعه عصر ظهور سهم داشته باشیم.
صفاتاج با اشاره به جنگ رمضان و تاثیر آن بر تسریع روند تشکیل مجمع جهانی قلم گفت: یکی از دلایل تسریع در تشکیل این مجموعه، اتفاقاتی بود که در جریان جنگ رمضان شاهد آن بودیم. در آن مقطع، واکنشهای مردم، نخبگان و چهرههای فرهنگی و ادبی کشورهای مختلف را رصد میکردیم. بسیاری از آنها تمایل داشتند به شکلی با ملت ایران ابراز همدردی کنند. این واکنشها برای ما اهمیت زیادی داشت و ضرورت ایجاد یک تشکل بینالمللی را بیشتر آشکار کرد.
این پژوهشگر چشمانداز بلندمدت مجمع جهانی قلم را دستیابی به زبان مشترک انسانیت از مسیر ادبیات دانست و ادامه داد: ما معتقدیم نوشتار ظرفیت عبور از مرزهای جغرافیایی و سیاسی را دارد. هدف نهایی مجمع، ایجاد مرجعی جهانی است که در آن آثار ادبی بهعنوان میراث انسانی مورد توجه قرار گیرند.
مجمع جهانی قلم زمینه همکاری اندیشهورزان جهان را فراهم کند
در ادامه این نشست فایل صوتی سخنان سید محمد حسینی برای حاضران پخش شد. وی در این فایل صوتی با اشاره به مسئولیت مجمع جهانی قلم بیان کرد: رسالت ما شناسایی و تعامل با صاحبان فکر و اندیشه، اهالی قلم و افرادی است که انگیزه اثرگذاری مثبت بر افکار عمومی جهان دارند. باید از این ظرفیت بزرگ جهانی برای ترسیم آیندهای بهتر استفاده کنیم و با تمام توان در مسیر کاهش خشونت گام برداریم.
وی با تأکید بر وجود مشترکات میان ملتها و فرهنگهای مختلف افزود: با وجود تفاوت زبانها، رنگها، قومیتها، نژادها و ملیتها، مشترکات انسانی فراوانی میان جوامع وجود دارد. ما میتوانیم با تکیه بر این مشترکات با نخبگان و اندیشهورزان کشورهای مختلف ارتباط برقرار کنیم. مجمع جهانی قلم یک انجمن غیردولتی است و میتواند به حرکتی ماندگار، پویا و مستقل تبدیل شود. تجربههای گذشته در حوزه فعالیتهای فرهنگی بینالمللی نیز میتواند در مسیر شکلگیری و توسعه این مجموعه مورد استفاده قرار گیرد.
حسینی ادامه داد: شهرهای مختلف کشور نیز با شهرهایی در سایر نقاط جهان پیمان خواهرخواندگی دارند. این ارتباطات میتواند زمینه همکاری با نویسندگان، پژوهشگران و فعالان فرهنگی کشورهای مختلف را فراهم کند. مجموعه این ظرفیتها به ما کمک میکند اهدافی را که در اساسنامه انجمن پیشبینی شده است، محقق کنیم.
وی در پایان با اشاره به نقش خانه کتاب و ادبیات ایران در پیشبرد اهداف این مجموعه گفت: انتظار داریم این مجموعه با توجه به شناختی که از نویسندگان داخل و خارج از کشور دارند، در این مسیر همکاری و همراهی موثری داشته باشند. امیدواریم با استفاده از ظرفیتهای موجود، ارتباط گستردهای میان صاحبان قلم و اندیشه در جهان شکل بگیرد.
ایران حامل پیام و رسالتی بزرگ در عرصه جهانی است
غلامرضا منتظمی از دیگر سخنرانان این نشست با بیان اینکه کشور ما با تهدیدات فوری امنیتی مواجه است، گفت: این شرایط در طول تاریخ این سرزمین سابقه نداشته است. به همین دلیل، هر اقدام و طرحی در حوزه اندیشه و قلم باید نسبت خود را با این شرایط مشخص کند و در خدمت پاسخگویی به نیازهای راهبردی کشور قرار گیرد.
وی با تأکید بر ضرورت برنامهریزی و سرمایهگذاری در این حوزه گفت: این موضوع به طراحی، تفکر و کار مستمر نیاز دارد. ما باید در حوزه بنیادهای فکری و فرهنگی، در همان سطح از جدیت و توانمندی ظاهر شویم و در عرصه اندیشه، فکر و قلم فعالیت کنیم. همچنین ما باید ظرفیت آن بخش از جامعه جهانی را که آمادگی شنیدن پیام ایران را دارد، سازماندهی کنیم. این ظرفیت میتواند در ایجاد بازدارندگی در برابر تهدیدات امنیتی مؤثر باشد و حتی به اندازه موشکهای نقطهزن اثرگذاری داشته باشد. تحقق این هدف به برنامهریزی و طراحی دقیق ما بستگی دارد.
او در پایان به جایگاه ایران و رهبران شهید در تحولات منطقه و جهان اشاره کرد و ادامه داد: هر یک از ما در برابر این مسئولیت نقش داریم. ایران نیز در شرایط کنونی حامل پیام و رسالتی بزرگ در عرصه جهانی است. امام شهید و قائد شهید نیز در این مسیر نقش مهمی ایفا کردند.
معیشت و فرصت دیدهشدن نویسندگان جوان باید مورد توجه مجمع جهانی قلم قرار گیرد
ابوالقاسم وردیانی نیز در این نشست درباره دغدغههای نویسندگان و تولیدکنندگان آثار فرهنگی بیان کرد: یکی از مسائل مهمی که مجمع جهانی قلم و دیگر نهادها و مؤسسات فرهنگی باید به آن توجه کنند، مشکلات نویسندگان و کسانی است که در عرصه تولید آثار فعالیت میکنند.
وی با تأکید بر ضرورت حمایت از نویسندگان جوان گفت: نسل تازهای از نویسندگان در حال ورود به عرصه ادبیات است. این نسل باید آینده فرهنگ و ادبیات کشور را بسازد و برای این مسیر به حمایت، آموزش و امکانات نیاز دارد. متأسفانه نویسندگان جوان در شرایط فعلی جایگاه شغلی و اقتصادی مشخصی ندارند.
این پژوهشگر همچنین درباره رعایت حقوق مادی و معنوی پدیدآورندگان اشاره کرد: متأسفانه برخی کتابها بدون اجازه نویسنده و گاهی بدون اطلاع ناشر به فایلهای پیدیاف تبدیل میشوند و در فضای مجازی بهصورت رایگان یا تجاری در اختیار دیگران قرار میگیرند. نویسنده برای نگارش یک کتاب ماهها یا سالها وقت میگذارد و انتظار دارد از حاصل کار خود بهرهمند شود. انتشار غیرمجاز آثار به انگیزه نویسنده و همچنین به بازار نشر آسیب میزند. مجمع جهانی قلم بتواند در این زمینه نقش مؤثری ایفا کند و گفت: مجمع جهانی قلم باید در عضوگیری به استعدادها، آثار تأثیرگذار و کیفیت قلم توجه کند.
وردیانی با اشاره به ساختار پیشبینیشده برای مجمع جهانی قلم بیان کرد: قرار است ارکان مجمع از میان اعضا انتخاب شوند. بسیاری از اعضای احتمالی جوان و اهل قلم هستند و با مشکلات این حوزه آشنایی دارند. حضور آنها در بخشهای تصمیمگیری میتواند به طرح مسائل نویسندگان همنسل و همسطح خودشان کمک کند. افرادی که به موقعیتهایی در حوزه فرهنگ و نشر رسیدهاند، باید توجه داشته باشند که نویسندگان جوان برای انتشار آثارشان با چه دشواریهایی روبهرو هستند.
وی در پایان بر ضرورت ارزیابی آثار بدون توجه به نام نویسندگان تأکید کرد و گفت: رسانهها و نهادهای فرهنگی میتوانند زمینهای فراهم کنند که آثار بدون نام نویسنده بررسی شوند و ارزیابان صرفاً براساس کیفیت متن درباره آنها نظر بدهند. متأسفانه گاهی نام و شهرت نویسنده بر ارزیابی اثر تأثیر میگذارد.
سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» از بیستوسوم تا سیام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار میشود.