-
1393/09/23 |
بازدید 78
دریافت مجوز از ارشاد دوبارهکاری است / ساره گودرزی
چند ماه پیش مسؤولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اعلام کردند معافیت مالیاتی کتابفروشیها منوط به دریافت مجوز از این وزارتخانه است. کتاب هفته به دلیل اهمیت موضوع، به فاصله کمی از انتشار این خبر در رسانههای جمعی و با هدف بررسی نقاط قوت و ضعف این طرح، گزارشی تهیه کرد و در آن به بیان نظرات مسؤولان و ذینفعان این طرح پرداخت. اکنون چند ماهی از انتشار این خبر گذشته و برای پیگیری کم و کیف اجرایی شدن این طرح گزارش دیگری تهیه کردهایم که نظر خوانندگان را به آن جلب میکنیم.
«کتابفروشیهای سراسر کشور برای بهرهمندی از معافیت مالیاتی باید از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز کتابفروشی دریافت کنند.» این، اصل خبر بود، بدون حواشی و توضیحات اضافه اما علیالقاعده پرکردن سطرهای سفید و نانوشته این خبر بر عهده مخاطب است؛ اینکه مجوزکتابفروشی علاوه بر معافیت مالیاتی، سود و ثمر دیگری برای کتابفروشان خواهد داشت؟ آیا اجرایی شدن این طرح هزینههای مادی و معنوی برای کتابفروشان در پی دارد و محدودیتهایی برای آنان ایجاد خواهد کرد؟ و...
دخالت در کارهای نامرتبط
کتابفروشی مثل هر فعالیت اقتصادی دیگری، یک شغل است به علاوه یک پسوند «فرهنگی». کتابفروش کسی است که کتاب را به دست مخاطبان میرساند و در تولید محتوا نقشی ندارد. 50 سالی میشود که اتحادیه ناشران و کتابفروشان تأسیس شده و کتابفروشان مجوز رسمی خود را از این اتحادیه دریافت میکنند و با اجرای طرح «مجوز کتابفروشی» بر مسؤولیتهای وزارت ارشاد افزوده میشود، در حالی که میتوان اجرای این طرح را به اتحادیههای صنفی سپرد و بدنه آنها را قوی کرد تا از دخالتهای دولت در امور فرهنگی کاسته شود. محمود آموزگار، دبیر اتحادیه ناشران وکتابفروشان تهران در این زمینه میگوید: «بند ل ماده 139، چهار فعالیت فرهنگی، مطبوعاتی، انتشاراتی و هنری را مشروط بر اینکه مجوز فعالیت آنها را وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی صادر کرده باشد،ازپرداخت مالیات معاف کرده است.اگرچه این موضوع به صورت صریح در قانون آمده اما کتابفروشان هنوز نتوانستهاند از این معافیت بهرهمند شوند. بعد از رفت و آمد و مباحث فراوان، سازمان امور مالیاتی این استدلال را پذیرفت که فعالیت کتابفروشی یا زیرمجموعه انتشاراتی است یا فرهنگی. با وجود اینکه در جدول مشاغل، پخش و فروش کتاب هم در این طرح آمده بود اما سازمان امور مالیاتی از پذیرش معافیت کتابفروشان سر باز میزد.»
او ادامه میدهد: «اما در جلسات اخیر، سازمان امور مالیاتی پذیرفت که کتابفروشان زیرمجموعه فعالیت فرهنگی قرار گیرند اما قانون تصریح دارد که مجوز آنها باید از فرهنگ و ارشاد اسلامی باشد و اگر مجوز ارائه دهند از پرداخت مالیات معاف میشوند. در تبصره بند 1 ماده 2 دستورالعمل اجرایی ماده 12 آییننامه پیشبینی شده که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی میتواند این مجوز را به نهادهای دیگر تفویض کند و تاکید کرده که چنین مجوزهایی در حکم مجوز صادره از سوی وزارت ارشاد اسلامی است و اتفاقاً این رویه هم این موضوع را تأیید میکند.»
آموزگار با اشاره به تجربهای که پیش از این در سال 1381 برای مدت کوتاهی انجام شد، میگوید: «سال 1381 معافیت مالیاتی کتابفروشان چند ماهی اعمال میشد و اتحادیه فهرست کتابفروشانی را که پروانه کسب داشتند به معاونت فرهنگی ارسال میکرد و معاونت هم آن فهرست را برای اعمال معافیت به سازمان امور مالیاتی می فرستاد. البته این طرح برای مدت کوتاهی اجرایی شد. بهتازگی هم با اصرارسازمان امور مالیاتی روبهروییم که حتماً باید مجوز ارشاد برای بهرهمندی از معافیت مالیاتی وجود داشته باشد. اکنون با توجه به اینکه آن دستورالعمل، مصوبه سازمان امور مالیاتی است نمیتوانیم به آن استناد و بر اجرای آن تاکید کنیم چون آنها میتوانند با ارائه یک دستورالعمل جدید، از دستور قبلی عدول کنند.»
به گفته دبیر اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، به همین دلیل از معاونت امورفرهنگی خواسته شده این آییننامه را تصویب نکند تا به نقطهای برسند که تعارضی بین اجرای قانون نظام صنفی و قانون بند ل ماده 139 ایجاد شود. به گفته وی «در قانون نظام صنفی، صدور پروانه کسب در صلاحیت اتحادیههاست و برای رسیدن به راهکار مناسب باید با ارشاد رایزنی داشته باشیم تا بدانیم به چه راه حلی برسیم و تا زمانی که قانون جامع و بستهای کامل درباره کتاب توسط مجلس شورای اسلامی تصویب نشود، ما این مشکلات را داریم و نیازمند قانونی هستیم که همه مسائل و مشکلات حوزه کتاب را دربرگیرد.»
موازیکاری؛ چرا؟
علی صداقتنیا، رئیس اتحادیه کتابفروشان شهرکرمان دومین فردی بودکه برای تهیه این گزارش سراغش رفتیم. او با بیان اینکه در شهرکرمان 110 کتابفروش فعالیت میکنند، میگوید: «در سالهای اخیر، 15 واحد کتابفروشی به دلیل نبود صرفه اقتصادی، مجوز خود را باطل کردهاند و کتابفروشیهای فعلی هم با مشکلات و دغدغههای گوناگونی فعالیت خود را ادامه میدهند؛ دغدغههایی که گاهی بیتوجهی مسوولان و سیاستگذاران اصلی مشکلات آنان را مضاعف و دوچندان کرده است.»
او میافزاید: «بر اساس قانون نظام صنفی، پروانه کتابفروشان از طریق اتحادیه صادر میشود و اینکه بخواهیم علاوه بر آن مجوزی هم از ارشاد دریافت کنیم، مشکل مضاعفی برای کتابفروشان ایجاد خواهد کرد. دیدگاهها هم گوناگونند ، از جمله اینکه میگویند کتابفروش نباید نوشتافزار بفروشد ولی ما مخالف این موضوع هستیم چرا که معتقدیم نوشتافزار، لوازم علم و دانش است و عرضه آن در کنار کتاب تغییری در ماهیت شغل کتابفروشی ایجاد نمیکند. یکی از مشکلات اصلی ما دریافت مالیات است، در حالی که قانون صریح، کتابفروشان را از پرداخت مالیات بر درآمد معاف کرده است اما ممیزان مالیاتی، سلیقهای و به بهانه اینکه نوشتافزار میفروشند، آنها را ملزم به پرداخت مالیات میکنند.»
صداقتنیا تاکید میکند: «همین که صدور پروانه کتابفروشی توسط اتحادیه صنفی صورت میگیرد، کفایت میکند که دارنده آن طبق قانون نظام صنفی از مالیات معاف باشد و طرح دریافت مجوز از وزارت ارشاد کار مضاعفی است که فقط موجب پروندهسازی و موازیکاری میشود و با اجرایی شدن طرح دریافت مجوز از وزارت ارشاد، این بخش از وظایف اتحادیههای صنفی را ارشاد هم دوباره میخواهد انجام دهد که به نظر من دامن زدن به کاغذبازی است.»
سید محمد سعیدی حسینی، مدیر تعاونی ناشران استان کرمان هم در این زمینه میگوید: «کتابفروشی یکی از گلوگاههای توزیع کتاب و واسطه بین ناشر و نویسنده است. اگر طرح معافیت مالیاتی واقعی شود، شرایطی فراهم خواهد شد که کتابفروش با انگیزه بیشتری فعالیت کند، زیرا در سالهای اخیر با کاهش مشتریان کتاب، حرفه کتابفروشی هم رونق خود را از دست داده و کتابفروشان چیزی بیشتر از سهم فروش کتاب، مالیات پرداخت میکنند.»
او با اشاره به این طرح میگوید: «با توجه به اینکه کتابفروشان، اتحادیه مستقلی در سراسر ایران دارند چندان جالب نیست که معرفینامهای هم از ارشاد داشته باشند. به عقیده من، مدیران اتحادیهها بهتر میتوانند کتابفروش بودن یا نبودن واحدهای صنفی را تأیید کنند و اینکه کدام کتابفروش فعال و غیرفعال است. البته فکر کنم هدف ارشاد از پیشنهاد این طرح این است که احصا کند کدام کتابفروش فعال است و کدام کتابفروش در لوای کتابفروشی، اقلام دیگری میفروش؛ اما میشود از راههای دیگری این کار را انجام داد و این کارها را به اتحادیهها واگذار کنند و از آنها نظر کارشناسی بخواهند.»
به گفته سعیدی، میتوان برنامهای تشویقی ایجاد کرد؛ به عنوان مثال اگر کتابفروشی از تولیدات یک ناشر در همان استان حمایت کرد، مورد تشویق ارشاد یا دستگاههای فرهنگی قرار گیرد، زیرا بارها پیش آمده که کتابفروشان استانی، کتابهای ناشران استانهای دیگر را خرید و فروش میکنند و میتوان برای حمایت از نشر استانی،کتابفروشان را ملزم کرد فاکتور خرید و فروش ناشران استانی را ارائه دهند. همچنین میتوان کتابفروشان را ملزم کرد به جز خرید و فروش کتاب کار دیگری انجام ندهند چون تعدادی از همکاران ما در کنار کتاب، نوشتافزار هم میفروشند که با این کارشان به حرفه ما صدمه میزنند.»
«کتابفروشیهای سراسر کشور برای بهرهمندی از معافیت مالیاتی باید از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز کتابفروشی دریافت کنند.» این، اصل خبر بود، بدون حواشی و توضیحات اضافه اما علیالقاعده پرکردن سطرهای سفید و نانوشته این خبر بر عهده مخاطب است؛ اینکه مجوزکتابفروشی علاوه بر معافیت مالیاتی، سود و ثمر دیگری برای کتابفروشان خواهد داشت؟ آیا اجرایی شدن این طرح هزینههای مادی و معنوی برای کتابفروشان در پی دارد و محدودیتهایی برای آنان ایجاد خواهد کرد؟ و...
دخالت در کارهای نامرتبط
کتابفروشی مثل هر فعالیت اقتصادی دیگری، یک شغل است به علاوه یک پسوند «فرهنگی». کتابفروش کسی است که کتاب را به دست مخاطبان میرساند و در تولید محتوا نقشی ندارد. 50 سالی میشود که اتحادیه ناشران و کتابفروشان تأسیس شده و کتابفروشان مجوز رسمی خود را از این اتحادیه دریافت میکنند و با اجرای طرح «مجوز کتابفروشی» بر مسؤولیتهای وزارت ارشاد افزوده میشود، در حالی که میتوان اجرای این طرح را به اتحادیههای صنفی سپرد و بدنه آنها را قوی کرد تا از دخالتهای دولت در امور فرهنگی کاسته شود. محمود آموزگار، دبیر اتحادیه ناشران وکتابفروشان تهران در این زمینه میگوید: «بند ل ماده 139، چهار فعالیت فرهنگی، مطبوعاتی، انتشاراتی و هنری را مشروط بر اینکه مجوز فعالیت آنها را وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی صادر کرده باشد،ازپرداخت مالیات معاف کرده است.اگرچه این موضوع به صورت صریح در قانون آمده اما کتابفروشان هنوز نتوانستهاند از این معافیت بهرهمند شوند. بعد از رفت و آمد و مباحث فراوان، سازمان امور مالیاتی این استدلال را پذیرفت که فعالیت کتابفروشی یا زیرمجموعه انتشاراتی است یا فرهنگی. با وجود اینکه در جدول مشاغل، پخش و فروش کتاب هم در این طرح آمده بود اما سازمان امور مالیاتی از پذیرش معافیت کتابفروشان سر باز میزد.»
او ادامه میدهد: «اما در جلسات اخیر، سازمان امور مالیاتی پذیرفت که کتابفروشان زیرمجموعه فعالیت فرهنگی قرار گیرند اما قانون تصریح دارد که مجوز آنها باید از فرهنگ و ارشاد اسلامی باشد و اگر مجوز ارائه دهند از پرداخت مالیات معاف میشوند. در تبصره بند 1 ماده 2 دستورالعمل اجرایی ماده 12 آییننامه پیشبینی شده که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی میتواند این مجوز را به نهادهای دیگر تفویض کند و تاکید کرده که چنین مجوزهایی در حکم مجوز صادره از سوی وزارت ارشاد اسلامی است و اتفاقاً این رویه هم این موضوع را تأیید میکند.»
آموزگار با اشاره به تجربهای که پیش از این در سال 1381 برای مدت کوتاهی انجام شد، میگوید: «سال 1381 معافیت مالیاتی کتابفروشان چند ماهی اعمال میشد و اتحادیه فهرست کتابفروشانی را که پروانه کسب داشتند به معاونت فرهنگی ارسال میکرد و معاونت هم آن فهرست را برای اعمال معافیت به سازمان امور مالیاتی می فرستاد. البته این طرح برای مدت کوتاهی اجرایی شد. بهتازگی هم با اصرارسازمان امور مالیاتی روبهروییم که حتماً باید مجوز ارشاد برای بهرهمندی از معافیت مالیاتی وجود داشته باشد. اکنون با توجه به اینکه آن دستورالعمل، مصوبه سازمان امور مالیاتی است نمیتوانیم به آن استناد و بر اجرای آن تاکید کنیم چون آنها میتوانند با ارائه یک دستورالعمل جدید، از دستور قبلی عدول کنند.»
به گفته دبیر اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، به همین دلیل از معاونت امورفرهنگی خواسته شده این آییننامه را تصویب نکند تا به نقطهای برسند که تعارضی بین اجرای قانون نظام صنفی و قانون بند ل ماده 139 ایجاد شود. به گفته وی «در قانون نظام صنفی، صدور پروانه کسب در صلاحیت اتحادیههاست و برای رسیدن به راهکار مناسب باید با ارشاد رایزنی داشته باشیم تا بدانیم به چه راه حلی برسیم و تا زمانی که قانون جامع و بستهای کامل درباره کتاب توسط مجلس شورای اسلامی تصویب نشود، ما این مشکلات را داریم و نیازمند قانونی هستیم که همه مسائل و مشکلات حوزه کتاب را دربرگیرد.»
موازیکاری؛ چرا؟
علی صداقتنیا، رئیس اتحادیه کتابفروشان شهرکرمان دومین فردی بودکه برای تهیه این گزارش سراغش رفتیم. او با بیان اینکه در شهرکرمان 110 کتابفروش فعالیت میکنند، میگوید: «در سالهای اخیر، 15 واحد کتابفروشی به دلیل نبود صرفه اقتصادی، مجوز خود را باطل کردهاند و کتابفروشیهای فعلی هم با مشکلات و دغدغههای گوناگونی فعالیت خود را ادامه میدهند؛ دغدغههایی که گاهی بیتوجهی مسوولان و سیاستگذاران اصلی مشکلات آنان را مضاعف و دوچندان کرده است.»
او میافزاید: «بر اساس قانون نظام صنفی، پروانه کتابفروشان از طریق اتحادیه صادر میشود و اینکه بخواهیم علاوه بر آن مجوزی هم از ارشاد دریافت کنیم، مشکل مضاعفی برای کتابفروشان ایجاد خواهد کرد. دیدگاهها هم گوناگونند ، از جمله اینکه میگویند کتابفروش نباید نوشتافزار بفروشد ولی ما مخالف این موضوع هستیم چرا که معتقدیم نوشتافزار، لوازم علم و دانش است و عرضه آن در کنار کتاب تغییری در ماهیت شغل کتابفروشی ایجاد نمیکند. یکی از مشکلات اصلی ما دریافت مالیات است، در حالی که قانون صریح، کتابفروشان را از پرداخت مالیات بر درآمد معاف کرده است اما ممیزان مالیاتی، سلیقهای و به بهانه اینکه نوشتافزار میفروشند، آنها را ملزم به پرداخت مالیات میکنند.»
صداقتنیا تاکید میکند: «همین که صدور پروانه کتابفروشی توسط اتحادیه صنفی صورت میگیرد، کفایت میکند که دارنده آن طبق قانون نظام صنفی از مالیات معاف باشد و طرح دریافت مجوز از وزارت ارشاد کار مضاعفی است که فقط موجب پروندهسازی و موازیکاری میشود و با اجرایی شدن طرح دریافت مجوز از وزارت ارشاد، این بخش از وظایف اتحادیههای صنفی را ارشاد هم دوباره میخواهد انجام دهد که به نظر من دامن زدن به کاغذبازی است.»
سید محمد سعیدی حسینی، مدیر تعاونی ناشران استان کرمان هم در این زمینه میگوید: «کتابفروشی یکی از گلوگاههای توزیع کتاب و واسطه بین ناشر و نویسنده است. اگر طرح معافیت مالیاتی واقعی شود، شرایطی فراهم خواهد شد که کتابفروش با انگیزه بیشتری فعالیت کند، زیرا در سالهای اخیر با کاهش مشتریان کتاب، حرفه کتابفروشی هم رونق خود را از دست داده و کتابفروشان چیزی بیشتر از سهم فروش کتاب، مالیات پرداخت میکنند.»
او با اشاره به این طرح میگوید: «با توجه به اینکه کتابفروشان، اتحادیه مستقلی در سراسر ایران دارند چندان جالب نیست که معرفینامهای هم از ارشاد داشته باشند. به عقیده من، مدیران اتحادیهها بهتر میتوانند کتابفروش بودن یا نبودن واحدهای صنفی را تأیید کنند و اینکه کدام کتابفروش فعال و غیرفعال است. البته فکر کنم هدف ارشاد از پیشنهاد این طرح این است که احصا کند کدام کتابفروش فعال است و کدام کتابفروش در لوای کتابفروشی، اقلام دیگری میفروش؛ اما میشود از راههای دیگری این کار را انجام داد و این کارها را به اتحادیهها واگذار کنند و از آنها نظر کارشناسی بخواهند.»
به گفته سعیدی، میتوان برنامهای تشویقی ایجاد کرد؛ به عنوان مثال اگر کتابفروشی از تولیدات یک ناشر در همان استان حمایت کرد، مورد تشویق ارشاد یا دستگاههای فرهنگی قرار گیرد، زیرا بارها پیش آمده که کتابفروشان استانی، کتابهای ناشران استانهای دیگر را خرید و فروش میکنند و میتوان برای حمایت از نشر استانی،کتابفروشان را ملزم کرد فاکتور خرید و فروش ناشران استانی را ارائه دهند. همچنین میتوان کتابفروشان را ملزم کرد به جز خرید و فروش کتاب کار دیگری انجام ندهند چون تعدادی از همکاران ما در کنار کتاب، نوشتافزار هم میفروشند که با این کارشان به حرفه ما صدمه میزنند.»
پر بازدیدها
بازدید 81694
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
بازدید 79315
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط میکند
بازدید 79005
بینهایت علاقه به حضور در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را دارم/ شخصیت افسانهای حسن صباح و ضرورت درک بیشتر از فرهنگ ایرانی
