درگیریها و جنگ در سوریه چهارمین سال را پشت سر گذاشته و اکنون در سراسر جهان، جامعهشناسان و سیاستمداران بسیاری به بررسی چگونگی وقوع این جنگ و پیامدهای آن میپردازند. در یک سال اخیر، کتابهای بسیاری در این زمینه به چاپ رسیدهاند که با انگیزه اطلاعرسانی، معرفی چند عنوان از آنها در پی میآید. البته قضاوت نهایی درباره محتوای این آثار در مراحل دقیقتر بررسی آنها امکانپذیر است.
یکی از این کتابها «در خاک سوریه: داستان جنگ داخلی آن و انتظارات جهانیان» نام دارد. این کتاب اواخر سال 2014 منتشر شده و محتوای آن از درون گزارشهای مربوط به این جنگ به دست آمده است.
ریس ارلیچ، روزنامهنگار و مؤلف چهار کتاب در حوزه سیاست خارجی، نویسنده کتاب است و بر اساس گزارشهای شخصی خود از سوریه به پیچیدگیهای موجود در جنگ این کشور پرداخته و در مصاحبه با رئیسجمهوری سوریه، بشار اسد و همچنین رهبران شورشیها، سعی کرده درکی از این وضعیت و دلایل اهمیت آن برای خواننده فراهم آورد. نویسنده کتاب از طریق واسطههای ارتباطی خود در خاک سوریه نشان میدهد که چه کسانی و به چه دلیل در این جنگ تاثیرگذارند و وضع مردم سوریه را در این جنگ توصیف میکند. این کتاب همچنین به سیاستهای رهبران آمریکایی در این زمینه که به فکر حفاظت از منافع محلی خودند، پرداخته و اهمیت مسائل جنگ را برای خاورمیانه، آمریکا و تمام جهان بیان کرده است. این کتاب انگلیسی 313 صفحهای، از سوی انتشارات PrometheusBooks منتشر شده و مقدمه آن را هم نوام چامسکی، نظریهپرداز معروف آمریکایی نوشته است. سال 2012، مجمع روزنامهنگاران حرفهای در کالیفرنیای شمالی، جایزه بهترین روزنامهنگاری تشریحی را برای مستندی درباره سوریه، به ارلیچ نویسنده کتاب اهدا کرد.
کتاب «سوریه: از جنگی عظیم تا یک جنگ داخلی» اثر جان مکهوگو هم از آثاری است که در چند ماه اخیر درباره اوضاع داخلی کشور سوریه در 291 صفحه و به زبان انگلیسی از سوی انتشارات Saqi Books به چاپ رسیده است. نویسنده این کتاب تاریخ سوریه را از جنگ جهانی اول تا زمان حال به صورت زمانبندی تاریخی و با ارائه پنج نقشه و یک کتابنامه میکاود و سپس به مسائل دهههای اخیر مانند تنشهای مذهبی و فرقهای، فشارهای جنگ سرد و مقاومت در برابر رژیم اشغالگر قدس در دو نسل حکومت اسدها میپردازد. مکهوگو در ابتدای این کتاب اشاره میکند که سوریه برای انگلیسیزبانان، کشوری بسیار دور است که عده قلیلی سعی در مطالعه و درک وضعیت آن داشتهاند. او در نگارش این کتاب تلاش بسیاری برای رفع این غفلت کرده و نشریه مطالعات صلح، یادآور شده که وی در کتاب خود سعی در شفافسازی مسائل موجود برای متخصصان و خوانندگان دارد. جان مکهوگو، وکیل حقوق بینالملل و متخصص حوزه زبان عربی و مسائل مربوط به آن است و نخستین اثر او با عنوان «تاریخ مختصر اعراب» سال 2013 به چاپ رسید.
ازآثار دیگری که درماههای اخیر درباره سوریه منتشر شده، کتاب «اشغال سوریه تحت فرمان فرانسه: شکلگیری قیام، فضا و شرایط آن» نوشته دنیل نیپ است. این کتاب که از سوی انتشارات کمبریج و در بخش مطالعات خاورمیانه در 248 صفحه و به زبان انگلیسی به چاپ رسیده، درباره دوره سیطره فرانسویها در سوریه در سالهای 1920 تا 1946 نوشته شده و به کاوش در وقایع این دوره میپردازد و نشان میدهد خشونت استعماری تأثیر بلندمدتی بر سوریه داشته است. نویسنده کتاب، استادیار مرکز مطالعات معاصر عرب در دانشگاه جورج تاون است.