- 1394/12/05 | بازدید 62

کتاب««هنر در گذر زمان هلن گاردنر» نگاه غرب محور دارد

نشست نقد و بررسی کتاب «هنر در گذر زمان هلن گاردنر: تاریخ فشرده هنر جهان» ویراسته فرد کلاینر عصر امروز چهارشنبه (پنجم اسفند ماه) با حضور هلیا دارابی، فیروزه مهاجر، محمود متحد، محمد نبوی و کاوه اکبری در سرای اهل قلم برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی خانه کتاب، در ابتدای این نشست، فیروزه مهاجر، یکی از مترجمان این کتاب با بیان اینکه فصل های ششم، هفتم و هشتم کتاب را ترجمه کردم، گفت: ترجمه این کتاب به دست چند مترجم ایده خوبی بود.

وی یکی از حسن های ترجمه کتاب را ساختن معادل های جدید فارسی دانست و گفت: ترجمه این کتاب بسیار سخت بود. زمانی که دانشجو بودم کتاب های هلن گاردنر در ایران وجود داشته است. از همان زمان نگاه غربی او نسبت به کشورهای دیگر خوشایند نبود. اما به نظر می رسد ویراست جدید یکی از دموکراتیک ترین نسخه های تاریخ هنر است.

این مترجم جذاب ترین قسمت کتاب را حضور زنان هنرمند دانست و گفت: هرچند این حضور معدود، انگشت شمار و گاهی هم کمرنگ بود اما همین که نویسنده سعی کرده مطالبی را در متن بگنجاند که تفکر بر انگیز باشد و سلیقه ای در خواننده ها شکل بگیرد، قابل توجه است. خواننده هایی که قرار است جوانانی باشند که به هر دلیلی تاریخ هنر می خوانند.

در ادامه، هلیا دارابی از دیگر مترجمان کتاب «هنر در گذر زمان هلن گاردنر» گفت: هرچقدر در اهمیت این کتاب صحبت کنیم کم است. هلن گاردنر در دهه 1920 در موسسه هنر شیکاگو به تدریس تاریخ هنر مشغول بود. بنابراین ایشان جزو پیشگامان تدریس تاریخ هنر است. تاریخ هنر علمی است که به قرن 19 بر می گردد و سابقه طولانی ندارد.

دارابی افزود: اولین رهیافت های تاریخ هنر به قرون وسطی و هنر رنساس محدود بود. اما به تدریج هنر دیگر ملل به آن افزوده شد. این کتاب مهمترین فعالیت علمی هلن گاردنر و یکی از نخستین و مهمترین کتاب هنر تاریخ دنیا است. این کتاب با این دعوی نوشته شد که به هنر کل جهان می پردازد و از پیش از تاریخ تا دوران معاصر را در بر می گیرد. از سال 1926 تا کنون این کتاب چندین بار مورد نظر قرار گرفت و با تاسیس بنیاد هلن گاردنر چاپ و ویراست های جدید آن همچنان ادامه دارد.

این مترجم ادامه داد: این کتاب نگاه غرب محور دارد و این مساله در ویراست های پیشین به صورت جدی تری قابل مشاهده است. در نسخه ای که ما ترجمه کردیم همچنان این مساله برقرار است. به عبارتی تاریخ هنری است که از منظر غرب نوشته شده است و نگاهش به بقیه مناطق جهان از «منظر دیگری» است. این موضوع در میزان حجم مطالبی که به کشورها و ملت ها اختصاص دارد نیست بلکه در نوع نگاه هم اهمیت دارد.

دارابی بیان کرد: در دو دهه گذشته، تدریس تاریخ هنر و کتاب های مرجع آن در دنیا از طریق دانشجویانی که از ملل مختلف در این رشته تحصیل کردند و به استادان این رشته تبدیل شدند با تحولاتی رو به رو شد. این گروه ها فقط اروپایی و امریکایی نبودند بلکه از کشورهای مختلفی بودند. این امر باعث شد نگاه به قسمت های دیگر دنیا در این کتاب تا حد زیادی تقویت شود.

وی ادامه داد: منظرهای چپ گرا ، فمنسیتی و رهیافت های پسااستعماری که بعد از دهه 1960 اوج گرفتند تا حدود زیادی بر تحول تاریخ هنر موثر واقع شدند. بنابراین شاید در 20 سال اخیر کتب تاریخ هنری که منتشر می شوند سعی می کنند از منظر غرب گرایانه بارز خودشان کنار بکشند و به ملت های دیگر بپردازند.

این مترجم گفت: یکی از بزرگترین محاسن این کتاب تحلیل های فرمالیستی دقیق و مفصل آن در انواع رسانه های مختلف است. در عین حال، این کتاب تحلیل های فرمی را در کنار تحلیل بافتاری قرار داده و در همه موارد آثار هنری را در بسترهای تاریخی، اجتماعی و فرهنگی خلقشان بررسی کرده و نقش این زمینه ها را بر شکل گیری اثر هنری روشن کرده است.

دارابی با بیان اینکه فرایند ویراستاری این کتاب به اندازه ترجمه آن طول کشید، گفت: برای ویراستاری کتاب فراینده پیچیده و دشواری برای اصلاح متون و واژه گزینی انجام شد.

در ادامه این نشست، محمود متحد از دیگر مترجمان کتاب گفت: نویسنده کتاب توانسته به اهدافی که برای خود مشخص کرده برسد. این اهداف به صورتی است که هر شخصی که به مطالعه یا تدریس این کتاب بپردازد می تواند ابعاد مختلف آن را گسترش دهد.

متحد از ویژگی های مهم کتاب «هنر در گذر زمان هلن گاردنر» را پرداختن درست و صحیح به سبک‌های مختلف هنری و سبک‌های نقد دانست و گفت: «سبک جغرافیایی» یکی از این سبک‌هاست و در این کتاب برای نخستین بار درباره تاثیر مقوله جغرافیا بر ساخت اثر هنری بحث شده است. هنر در طول تاریخ کاربرد مادی داشته و در اثر تکامل جوامع بشری، جنبه رفاهی، سرگرمی و زیبایی شناختی پیدا کرده و در بسیاری از دوره های تاریخ در گذشته این آثار، آثار مادی قابل استفاده در زندگی مردم بودند.

وی عنوان کرد: این کتاب نمونه احترام به یک سنت است. سنت تمدن و فرهنگ. تمدنی که در غرب صورت گرفته است. این سنت را در نوشتن کتاب هم می بینیم. به طوری که نویسنده مطالب مورد نظر خود را بدون مطلبی اضافه بیان کرده است. در حالی که اگر این کتاب در ایران نوشته می شد با حاشیه بسیار و با مطالب سنگین نوشته می شد و خواننده را خسته می کرد.

متحد افزود: این کتاب با ایجاز و فشردگی نوشته شده است. این تنها کتاب غربی نیست که در مورد تاریخ هنر نوشته است بلکه یکی از کتاب هایی است که در ایران ترجمه شده است.

در ادامه، محمد نبوی یکی از ویراستاران این کتاب با بیان اینکه ترجمه کتاب بسیار سنگین بود، گفت: بنابراین تصمیم گرفته شد از یک تیم مترجم حرفه ای استفاده کنیم تا هر مترجمی بر اساس علایق خود بخش هایی از کتاب را انتخاب کند.

وی بیان کرد: این کتاب دو نسخه ویراست مفصل و فشرده دارد که ما ویراست فشرده آن را ترجمه کردیم. اما مطالب فصل های هنر مدرن خلاصه بود و برای دانشجویان کارآمد نیست. بنابراین سه فصل سیزده، چهارده و پانزده را از نسخه مفصل ترجمه و به متن اضافه کردیم. همچنین، در فصل «تاریخ هنر اسلام» حدود دو صفحه از نسخه مفصل را ترجمه کردیم.

کاوه اکبری از دیگر ویراستاران کتاب گفت: مترجمان این کتاب هر کدام اصطلاحات و واژگان خاص خود را در ترجمه مفاهیم به کار می بردند و ما برای یکدستی کار به تمام فرهنگ‌های هنری منتشر شده در ایران رجوع کرده و سعی کردیم بهترین‌ برابرنهادها را انتخاب کنیم تا متن فارسی روان و گویا باشد و خواننده را خسته نکند. برای اطمینان از یک دستی معادل ها، هر یک از اصلاحات را از نسخه انگلیسی جست و جو و معدل فارسی آن را در متن بررسی و اصلاح کردیم.

وی در پایان گفت: ما می دانستیم که این کتاب به عنوان کتاب درسی در اختیار دانشجویان قرار خواهد گرفت بنابراین اصرار داشتیم متن خوش خوان و یکدست باشد و برای خوانندگان ابهامی ایجاد نکند. این حساسیت فرایند ویراستاری کتاب را طولانی کرد و از ناشران سپاسگزایم که هزینه و زمان زیادی برای اینار تقبل کردند.