- 1394/12/15 | بازدید 24

مجله جهان کتاب به صورت اختصاصی به کتاب می پردازد

چهارمین برنامه عصر کتاب به مناسبت گرامیداشت «بیست سال انتشار نشریه جهان کتاب» عصر امروز، شنبه (15 اسفند ماه) با حضور، مجید غلامی جلیسه، مدیر عامل خانه کتاب، سید فرید قاسمی، عنایت سمیعی، مجید رهبانی و نوش آفرین انصاری در سرای کتاب موسسه خانه کتاب برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی خانه کتاب، در ابتدای این مراسم، مجید غلامی جلیسه، مدیر عامل خانه کتاب، در پاسخ به این سوال که چرا ما به مجله جهان کتاب نیاز داریم، گفت: نه فقط به مجله جهان کتاب بلکه به مجله های کتاب نیازمندیم. کسانی که با مجله جهان کتاب مانوس هستند می دانند که نیاز به این مجله از مجله های دیگر فراگیرتر است چرا که در دوره ای زندگی می کنیم که حجم تولیدات پیرامون کتاب بالا است.

وی افزود: سالانه حجم قابل توجهی کتاب در جامعه تولید می کنیم. به طوری که سال گذشته 72 هزار و 871 عنوان کتاب تولید شد اما امسال تا امروز 74 هزار عنوان کتاب روانه بازار شده که پیش بینی می کنیم این رقم تا پایان سال بیشتر شود. در میان حجم انبوه کتاب هایی که تولید می شود، تعداد افرادی که آثار خوب را مشخص و به خوانده معرفی کنند، کم هستند.

جلیسه با بیان اینکه در حوزه نقد باید فعالیت های بیشتری انجام دهیم، گفت: طبق آمار پایان نامه ای که در سال 49 با راهنمایی استاد ایرج افشار انجام شده بود، تعداد مقاله های نقد در هفت مجله، 312 نقد بود. به عبارتی در طول سال 312 عنوان نقد پیرامون آثار و کتاب ها منتشر شد. اما در دوازدهمین دوره جشنواره نقد کتاب، مجموع کل مقاله هایی که می توان به آنها نقد گفت، حدود 500 نقد بود. در سال 49 حدود شش هزار عنوان کتاب منتشر شد این آمار در مقایسه با سال 93 به 72 هزار عنوان می رسد.

وی مجله جهان کتاب را تنها مجله ای دانست که به صورت اختصاصی به کتاب می پردازد و گفت: بنابراین به مجله هایی نیاز داریم تا خوانندگان و علاقمندان به کتاب و کتابخوانی از طریق آنها با ، نویسندگان، ناشران و آثار آنها آشنا شوند.

مدیر عامل خانه کتاب، به وجود شتابزدگی در جامعه امروز اشاره کرد و گفت: در دهه 90 همه در فضای مجازی غرق شدیم و طبق آمار ضریب نفود اینترنت 85 درصد است. حداقل هر ایرانی با کامپیوتر، تلفن همراه و.. از اینترنت استفاده می کند. این حجم استفاده کنند باعث شده ما حجم تولید عجیب از نوع خاص در فضای مجازی داشته باشیم. از این رو، در کشور ما در بحث تولید محتوای فارسی راه را به درستی نرفتیم و امیدواریم هر چه سریع تر راه درست را شناسایی کنیم. در کشورهای توسعه یافته مبنای انتقال اطلاعات برای فضای مجازی علمی و منطقی است. حجم قابل توجهی از اطلاعاتی که در جامعه ما تولید می شود شکل مکتوب پیدا نمی کند.

مدیر عامل خانه کتاب تصریح کرد: تب گروه های تلگرامی به قدری است که ما مجله ای مانند جهان کتاب را کنار گذاشتیم و هر کسی برای خود در گروه های تلگرامی به معرفی و نقد کتاب می پردازد. بنابراین بهتر است نویسندگان ابتدا آثار خود را به صورت مکتوب منتشر و سپس آن را در فضای مجازی باز نشر کنند.

وی در پایان گفت: با برگزاری این مراسم می خواهیم بگوییم مجله های کتاب بسیار مهم هستند و جای آنها در کشور ما خالی است. همچنین، می خواهیم به نسل جوان بگوییم کسانی خواهند بود که قدردان زحمات آنها باشند.

در ادامه این مراسم، سید فرسید قاسمی گفت: منطق روشن کسانی که در پی برگزاری این بزرگداشت بودند این است که بدانند در ایران چند نشریه کتاب داریم که عمر بیست ساله خود را طی می کنند و چه تعدادی از نشریه ها به طور حقیقی و واقعی، خصوصی بودند.

وی با بیان اینکه برای درک مرارت های نشر کتاب در بخش خصوصی در ایران باید چهار ضلع دولت، ملت، ناشران و کتابفروشان و پدید آورندگان آثار را واکاوی کنیم، گفت: در ضلع دولت، اولین مواجه جهان کتاب صدور مجوز بود که با وجود همه تلاش ها و پیگری ها یک سال و نیم طول کشید. مواجه دوم جهان کتاب با این ضلع، نابرابری در تسهیلات و یارانه هایی بود که به نشریه های دیگر تعلق می گرفت اما سهم نشریه جهان کتاب بسیار ناچیز بود.

وی ادامه داد: ضلع دوم این واکاوی، مردم هستند. موفقیت یک نشریه کتاب نسبت مستقیمی با رونق نشر کتاب در ایران دارد. اگر 20 سال انتشار نشریه جهان کتاب را از سال 74 تا به امروز را مرور کنیم و تعداد ناشرانی که مجو نشر گرفتند، شمارگان کتاب و آمار نشر کتاب، رواج رسانه های شارژی، درگذشت بیشتر کتابخوان های حرفه ای، تغییر محفل های اطلاع یابی و آموزشی، ترجیح مقاله به جای کتاب، مرسوم شدن رویه های ناصواب برای ارتقاء و... را در این سال ها با هم مقایسه کنیم به نسبت این ضلع با جهان کتاب پی می بریم.

قاسمی افزود: ناشران و کتابفروشان ضلع سوم این واکاوی را تشکیل می دهند. در سال های اولیه انتشار مجله جهان کتاب تنها تعدادی از ناشران از انتشار این مجله با خبر بودند. در این میان اگر عدم ارسال کتاب از سوی ناشران به جهان کتاب، عدد ناشرانی که به جهان کتاب آگهی دادند، عدد ناشران دارای پروانه را با کل میزان مشترکان جهان کتاب در نظر بگیریم، می توانیم به همکاری صنف و نشریه پی ببریم.

این پژوهشگر تصریح کرد: پدید آورندگان و اهل قلم ضلع چهارم را تشکیل می دهند. از این گروه، عده ای دائما تشویق می کنند و کارشان هم از تشویق بالاتر نمی رود.

قاسمی با بیان اینکه مجله جهان کتاب تمام تلاش خود را برای روشن نگه داشتن چراغ نشریه انجام داد، گفت: شکل جهان کتاب هویتی داشت که الگویی برای بسیاری از نشریات مانند نشریه«کمان» بود. اما جهان کتاب نتوانست به علت مشکلات در این هویت شکلی باقی بماند. بنابراین تغییر شکل داد. این نشریه به لحاظ محتوایی تغییرات اندکی را شاهد بود و هویت محتوایی که از شماره اول داشت به همان سیاق ادامه پیدا کرد چرا که جهان کتاب منبع درآمدزایی مسئولان آن نیست و نویسندگان بدون توقع مالی با این نشریه همکاری می کنند.

مدیر کتاب پژوهی خانه کتاب در پایان گفت: مجله جهان کتاب با حفظ اصول خود، معتدلانه در پی اصلاح اوضاع نشر و کتاب در ایران بوده و هست. مراقبت های جهان کتاب از تمامیت ارضی ایران نشان دهنده دقت نظر آن است.

در ادامه، عنایت سمیعی با بیان اینکه مجله«جهان کتاب» بیست ساله شده است، گفت: این طول عمر در وضعیتی که حتی مجله‌های دولتی نیز چندان نمی‌پایند، برای مجله مستقل «جهان کتاب» نیازمند پژوهشی است که فصلی از آن را بابد به بخت بقا اختصاص داد.

وی به ویژگی های مجید رُهبانی اشاره کرد و گفت: مجید رُهبانی به اعتبار نقد و نظرهایی که بر تاریخ معاصر نگاشته، پژوهشگری مجرب است که اگر در مسابقه دو با مانع شرکت کند لایق مدال طلاست. فرخ امیرفریار بیش از چهل سال سابقه میدانی و کتابخانه‌ای درباره نشر، پخش و کتابفروشی دارد. یعنی از رموز مراحل مختلف و متناقض نشر کتاب و مجله آگاه است .
رهبانی افزود: مجله جهان کتاب بر اثر همگرایی مسئولان و نویسندگان مجله، نهادهای نظارتی و خوانندگان اهل گذشت ده‌هزار تومانی (به نرخ فعلی) و گذشت‌های ناگفتنی دیگر، بیست ساله شده است . این مجله تخصصی است اما خودداری‌ از ورود به کتاب‌های گوناگون تخصصی عملاً به آن صبغه ادبی، تاریخی و اجتماعی بخشیده است.

رهبانی ادامه داد: از این رو، رویکردش به حوزه‌های دیگر اتفاقی است . ضرورت تخصصی شدن راه و رسمی بود که از دهه هفتاد میلادی و مقارن با رواج نظریه‌ها و فلسفه‌های پست مدرن، تداول یافت. نه این‌که پُست‌مدرن‌ها را باعث و بانی تخصصی شدن تلقی کنیم، بلکه این امر از علوم اجتماعی و جاهای دیگر به علوم انسانی سرایت کرده، دولت‌ها نیز از خداخواسته، برای خواباندن سر و صدای مخالفان متخصص، آنها را به مشاغلی گماشتند که خود داعیه احراز آن را داشتند .

در ادامه ، نوش آفرین انصاری گفت: مجله جهان کتاب به صورت طبعی با توجه به وفاداری خود، نسلی را تحت تاثیر قرار داد و دلبستگان خود را یافت که اگر بی مهری ها و مشکلات نبود بسیار گسترش پیدا می کرد. در مقوله دلبستگی، طعم عادت و گفت و گوی مستمر خواننده با نویسنده مهم است و خواننده جهان کتاب به مرور با اخوت و نعیمی خو می گیرد و با آنها دوست می شود و از نثر، محتوا و ساختار لذت برد. در این صورت افق های مشترک بین اثر و خواننده به وجود می آید.

انصاری افزود: نوع دیگری از دلبستگی که جهان کتاب به وجود می آورد، کسب اطلاع است. در کتابشناسی و بخش هایی مثل کتاب های تازه، معرفی کتاب، آشنایی با آثار خارجی و... آثار ارزشمند به صورت روشمند به نمایش گذاشته می شود. لذت نظم خود یک لذت و بسیار تاثرگذار است. در این بستر آرام، آرام طی 20 سال آشنایی با شخصیت ها و اندیشه های نو شکل می گیرد که یک بررسی تحلیل محتوایی می تواند مهم باشد و بخش های مختلفی را از آنچه این 20 سال به جامعه ما ازانی داشته، نشان دهد.

این کتابدار به تاثیر متقابل نشریه و پدیدآورنده اشاره کرد و گفت: موضوع پیوند شخصی، انسانی و ظریف مدیران جهان کتاب با جامعه مخاطب است. جهان کتاب به یک اخلاق خاصی مشهور است. به طوری که مدیران آن بسیار مهرورز و مشوق هستند.

در ادامه، مجید رهبانی، سردبیر نشریه «جهان کتاب» بیان کرد: ناشران و مخاطبان عاملان اصلی دوام این نشریه در طول این بیست سال هستند. تعداد ناشرانی که در این نشریه آگهی داده‌اند زیاد نیست اما امیدواریم تعداد آنها در آینده افزایش یابد. روابط ما با ناشران، همکارانه و دوستانه است و آنها ما را از خود می دانند.

وی ادامه داد: تحریریه مجله جهان کتاب از سه نفر تشکیل شده است که توانستند همکاری عده بیشتری را از شهرهای اصفهان، شیراز، مشهد و... جذب کند. حتی همکاران ما در خارج از کشور نیز در مجله جهان کتاب آثاری را برای مخاطبان ارائه کرده اند.

رهبانی در پایان گفت: آنچه که ما انجام دادیم کاری بود که امکان انجام آن را داشتیم نه آنچه که می توانستیم چرا که توان مجموعه جهان کتاب بیش از این است. این نشریه 20 سال به صورت افتخاری گردانده شد. بیشتر همکاران این نشریه بدون هیچ چشم داشتی با مجموعه همکاری افتخاری داشتند و خود را متعهد می دانند که صفحاتی را در این نشریه بنویسند که این امر نشان دهنده این است که وجود این نشریه ضروری است و باید منتشر شود.

در ادامه این بزرگداشت، از کتاب‌های «درگذشتگان کتاب‌آفرین به روایت جهان کتاب» و «نشر و کتاب به روایت جهان کتاب» که به کوشش حبیب بابایی تهیه و از سوی انتشارات مؤسسه خانه کتاب منتشر شده‌اند، رونمایی شد. همچنین، از لوح فشرده «آرشیو کامل دوره 20 ساله جهان کتاب، شماره 322 و نمایه آن» که مربوط به سال‌های 1374 تا 1394 است و به کوشش حبیب بابایی تهیه و از سوی انتشارات خانه کتاب منتشر شده است، رونمایی شد.
همچنین در این برنامه از سه تن از نویسندگان نشریه جهان کتاب، کامیار عابدی، زری نعیمی و معصومه علی اکبری در بخش جنبی قدردانی شد.