مجموعه تاریخ معاصر ایران
آذربایجان - تاریخ ایران - روابط خارجی - روسیه شوروی روسیه شوروی - روابط خارجی - ایران
مجموعه تاریخ معاصر ایران
آذربایجان - تاریخ ایران - روابط خارجی - روسیه شوروی روسیه شوروی - روابط خارجی - ایران
اطلاعات تکمیلی
معرفی مختصر کتاب
«با تضعیف موقعیت سلسلۀ پهلوی در سالهای جنگ، شرایط برای مبارزات آزادی ملی در آذربایجان مناسب شد و عوامل خارجی نیز تاثیر خود را بیشتر کردند. تئوری عکسالعمل در مردم آذربایجان موجبات اختلافات طبیعی را فراهم میآورد، از سوی دیگر دهها هزار مهاجر برگشت داده شده از آذربایجان شوروی که قبل از جنگ به ایران آمده بودند به گسترش نارضایتیها دامن میزدند. آذربایجان ایران در سیاستهای توسعهطلبانه شوروی اهمیت بسزایی داشت، اما دولت شوروی برای رسیدن به اهداف خود به علت عدم پیشبینی روند کار با شکست مواجه شد و بعد شایع گردید که استالین قصد ضمیمه کردن آذربایجان ایران به اتحاد شوروی را نداشته است، ولی آذربایجان ایران از نظر رهبران شوروی یک هدف استراتژیک برای نفوذ به شرق بود. از این رو اتحاد شوروی به جنبشهای آذربایجان دامن زد و در نتیجه دولت محلی به سرکردگی رهبر فرقۀ دموکرات به وجود آمد. ماجرای ظهور و سقوط فرقۀ دموکرات آذربایجان و حرکت جداییطلبانه آن در قالب حکومت فرقۀ دموکرات از پیش و با اعزام ماموران ویژۀ شوروی در پوشش ایرانیان مهاجر و آذربایجان فراهم شده بود. شرایط زمانی این دو موجب شد که آذربایجان ایران به موضوع و پایگاه مبارزات اتحاد شوروی و غرب مبدل شود. دقیقا در آذربایجان بود که قدم اول اختلاف میان آمریکا و انگلیس از یک سو و شوروی با آنان از سوی دیگر برداشته شد تا جایی که این سه متحد سابق را مبدل به سه رقیب کرد. بررسی و مطالعه نشان میدهد، که جنگ سرد، که مدت پنجاه سال جهان را در بحران و عدم ثبات نگاه داشته بود، دقیقا از آذربایجان ایران شروع شده است. این کتاب دربارۀ فعالیتهای سیاسی «فرقۀ دموکرات آذربایجان» مبتنی بر اسناد محرمانۀ آرشیوهای اتحاد جماهیر است و در آن بروز این رویداد و چگونگی پایان ماجرا و پیوند آن با آغاز جنگ سرد به تفصیل همراه با نقد و نظر مولف بیان گردیده است.