دارالعلمهای شیعی و نوزایی فرهنگی در جهان اسلام
حوزههای علمیه - تاریخ شیعه - زندگی فرهنگی کتابخانهها - کشورهای اسلامی - تاریخ
دارالعلمهای شیعی و نوزایی فرهنگی در جهان اسلام
حوزههای علمیه - تاریخ شیعه - زندگی فرهنگی کتابخانهها - کشورهای اسلامی - تاریخ
اطلاعات تکمیلی
معرفی مختصر کتاب
این پژوهش به منظور بررسی نقش و جایگاه دارالعلمها ـ موسسات فرهنگی شیعه ـ در جریان نوزایی فرهنگی در جهان اسلام در سدههای چهارم و پنجم هجری نگاشته شده است. بر این اساس نگارنده ابتدا تصویری از ساختار و نحوهی عملکرد دارالعلمها به منزلهی سازمانهایی فرهنگی به دست میدهد. در ادامه نیز از تاریخچه و سازوکار شماری از این مراکز بر اساس تاریخ تاسیس، اهمیت و پراکندگی جغرافیاییاشان، سخن میراند. گفتنی است دارالعلمها به مثابهی موسساتی فرهنگی در واقع نهادهای واسطی میان خزانه الحکمهها و مدارس محسوب میشدهاند که مهمترین ویژگی آنها عبارت است از: وقفی بودن، استقرار در مکانی خاص و در ساختمانی مستقل، عمومی بودن کتابخانهی آنها، برگزاری جلسات بحث و درس و مناظره در محل آنها، برخورداری از فضایی برای اسکان استادان و دانشجویان، و اشتغال به کار استنساخ و پژوهش در آنها. این مراکز که در کتاب از آنها یاد شده عبارت است از: دارالعلم ابن سوار، شریف رضی، شاپور، فاطمیان، غرس النعمه، و بنیعمار. در ادامه باید گفت فعالیت این مراکز صرفا متوجه علوم و آموزههای فرقهای نبوده، بلکه امکان رشد سایر علوم، به ویژه علوم فلسفی نیز در آنها وجود داشته است. همین کارکردهای فرهنگی، علمی، سیاسی و مذهبی در این مراکز، سرانجام دشمنی سلجوقیان سنی در عراق، اتابکان در سوریه و ایوبیان در مصر را برانگیخت و به نابودی دارالعلمها منجر گشت.