شعر فارسی - تاریخ و نقد شعر فارسی - مجموعهها ایوان مدائن در ادبیات
شعر فارسی - تاریخ و نقد شعر فارسی - مجموعهها ایوان مدائن در ادبیات
پایاننامهی حاضر به بررسی "ایوان مدائن" از دیدگاه شعرای برجستهی فارسی و تازی اختصاص دارد و در چهار فصل تنظیم یافته است: در فصل نخست از تاریخچهی شهرهای کهن بغداد، تیسفون، مدائن، و بنای تاریخی "ایوان مداین" سخن رفته و سپس دربارهی وقوف شاعران بر اطلال و آثار مطالبی ذکر گردیده است. در فصل دوم با توجه به شهرت و آوازهی قصیدهی سینیهی بحتری، با تاکید بر این قصیده شعر شاعران قبل و بعد از بحتری در این زمینه به اجمال بررسی شده است. در این بخش ابتدا شرح حال مختصری از هر شاعر ذکر شده و پس از ذکر شعر و ترجمهی آن، تحلیل مختصری از محتوا عرضه گردیده و در برخی موارد به مسائل بلاغی و بدیعی نیز اشاره شده است. گفتنی است در تحلیل قصیدهی بحتری، ساختمان قصیده از لحاظ موضوع به بخشهای مختلف تقسیم شده و دربارهی آنها بحث شده است. این تقسیمبندی تا حدود زیادی متاثر از تقسیمبندی دکتر "عبدالعزیز فهمی" در "ایوان المدائن بین البحتری و الخاقانی" است. بخش سوم به "تجلی ایوان مداین" در شعر فارسی اختصاص داد. در این بخش ضمن بررسی و تحلیل دو رباعی از خیام و نمایشنامهی میرزادهی عشقی، قصیدهی معروف خاقانی به تفصیل بررسی شده است. بدینترتیب که پس از معنی و شرح ابیات و نیز ذکر مسائل بلاغی و بدیعی به تحلیل بخشهای مختلف پرداخته شده است. شرح و معنی ابیات شرحی تلفیقی و برگرفته از چندین شرح موجود (بیش از ده شرح) در این زمینه است که در فهرست منابع از آنها یاد شده است. در بخش چهارم ضمن بررسی "عدل انوشیروان" از ابعاد سهگانهی ادبی، تاریخی، و فرهنگ اسلامی، قصیدهی خاقانی با قصیدهی سینیهی بحتری به شیوهی تطبیقی تحلیل گردیده است.