«کمال خجندی» شاعر نسل ها و عصرها | خانه کتاب و ادبیات ایران

- 1399/10/09 | بازدید 142

در وبینار بین المللی «بازشناخت میراث اندیشه و دانش کمال خجندی» مطرح شد:

«کمال خجندی» شاعر نسل ها و عصرها

رئیس مؤسسه فرهنگی اکو در وبینار بین المللی «بازشناخت میراث اندیشه و دانش کمال خجندی» گفت: کمال خجندی، شاعر همه عصرها و نسل هاست، شاعر همه مردمی است که به فارسی، دری و تاجیکی سخن می گویند. او پیونددهنده ملت ها و متعلق به ادبیات جهان است. او شاعریست که در اشعارش تابش رنگینی از عشق، آزادگی، تصوف، عرفان و انسان دوستی موج می زند.

به گزارش روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، به‌مناسبت هفتصدمین سال تولد کمال خجندی، وبینار بینالمللی «بازشناخت میراث اندیشه و دانش کمال خجندی» به میزبانی و همت مؤسسه فرهنگی اکو و با همکاری خانه کتاب و ادبیات ایران با سخنرانی سفرا، مقامات و اساتید دانشگاهی، 7 دی 1399 به‌صورت مجازی برگزار شد.

در ابتدای این وبینار، سرور بختی، طی سخنانی در آغاز این نشست، ضمن خوشامدگویی به سخنرانان و مخاطبان بیان داشت: زبان و ادبیات از جمله عوامل همگرایی و سازش میان جوامع و همچنین مبنای تعاملات همکاری جویانه کشورهای حوزه تمدنی اکو بهشمار می‌آیند و به‌عنوان یک راهکار مؤثر در ایجاد فضای مفاهمه و وحدت، منشأ توسعه همکاری های فرهنگی خواهد بود.

رئیس مؤسسه فرهنگی اکو تصریح کرد: کمال، شاعر همه عصرها و نسل هاست، شاعر همه مردمی است که به فارسی، دری و تاجیکی سخن می گویند. او پیونددهنده ملتها و متعلق به ادبیات جهان است. او شاعری است که در اشعارش تابش رنگینی از عشق، آزادگی، تصوف، عرفان و انسان دوستی موج می زند.

نظام الدین زاهدی، سفیر جمهوری تاجیکستان در این نشست، با قدردانی از ابتکار عمل آقای سرور بختی تأکید کرد: پس از استقلال تاجیکستان، به شرافت بزرگداشت 675 سالگی کمال خجندی، کمال پژوهی در تاجیکستان به‌عنوان شاخه‌ای از علوم ادبی رونق تازه پیدا کرد و نتایج مثمری به بار آورد. به مناسبت این جشن دانشمندان مرکز علمی کمال خجندی و دانشگاه‌های تاجیکستان ده‌ها کتاب و رساله به نشر رسانیدند که در شناخت و ترغیب آثار کمال خجندی از اهمیت وافر برخوردارند.

سرمحقق عبدالغفور لیوال، سفیرکبیر جمهوری اسلامی افغانستان در ادامه نشست، با بیان اینکه کمال خجندی در افغانستان نیز مشهور است و یکی از شخصیت‌هایی است که در رشته ادبیات دری در دانشکده‌های افغانستان به آن می‌پردازند و در آرشیو علوم افغانستان تحقیقات منسجمی درباره کمال وجود دارد، اظهار داشت: شاعرانی همچون کمال خجندی، می‌توانند به‌عنوان پل ارتباطی در پیوندهای میان ملل مؤثر باشند. ایشان در ادامه ابراز امیدواری کرد که سرزمین ادب‌پرور تاجیکستان همیشه شکوفا بماند و منطقه در آینده شاهد رشد شخصیت‌های بیشتری مانند کمال خجندی باشد و برنامه‌های گرامیداشت میراث مشترک ادامه پیدا کند.

غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، از دیگر سخنرانان این نشست، مؤسسه فرهنگی اکو را نگاهبان میراث فرهنگی مشترک شماری از کشورها در منطقه برشمرد و افزود: شاعرانی همچون کمال خجندی که زادگاهشان در یک کشور و آرامگاهشان در کشوری دیگر است، سفیران دائم کشورها نزد یکدیگر هستند. کمال با شعر روان، لطیف و عرفانی خود و با منزلتی که نزد اهل معرفت داشت، ترجمان معانی بلند عرفانی به زبان فارسی شد.

رجببای احمدزاده، استاندار سغد در تاجیکستان، با اشاره خدمات ماندگار استاد علامه صدرالدین عینی که مکتب علمی ادبیات شناسی و کمال پژوهی را بنیاد نهاد، افزود: بزرگداشت شیخ کمال خجندی، مرحله نوی را برای شناخت بیشتر آثار و مقام ادبی و عرفانی این سخنور ممتاز آغاز بخشید که آن را میتوان کمال شناسی تاجیک در دوران صاحب استقلال کشور عنوان کرد.

محمدرضا پورمحمدی، استاندار آذربایجان شرقی، سخنران دیگر این وبینار، با بیان لزوم بهره گیری از عنصر دیپلماسی فرهنگی در گسترش مناسبات میان دو کشور ایران و تاجیکستان، اذعان داشت: اشتراکات فرهنگی و مناسبات تاریخی و ادبی، به‌عنوان اساسی‌ترین زمینه تحکیم روابط مردم دو کشور است؛ زیرا ریشه‌های تاریخی یکسان زبان واحد دین مشترک در کنار تشابه سنت‌ها و آیین‌ها همچون نوروز، شرایط بی‌بدیلی را برای توسعه بیش‌ازپیش مناسبات فرهنگی و اجتماعی فراهم آورده است و مقبره کمال در تبریز، تبلور اشتراکات فرهنگی و حلقه وصل مناسبات ایران و تاجیکستان در گستره روابط تاریخی است.

علی‌اشرف مجتهد شبستری، رئیس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان، با بیان اینکه وجود شخصیت‌ها و مشاهیری چون کمال خجندی که از تسهیلگران آشکار حفظ و تقویت دوستی‌ها هستند، اظهار داشت: انجام تحقیقات مشترک درباره کمال و دیگر مشاهیر، ساختن فیلم مشترک درباره خواجه کمال و افزایش مبادله اساتید و دانشجویان و ثبت جهانی‌ کمال خجندی با همکاری دو کشور تاجیکستان و ایران در یونسکو، می‌تواند در برنامه کار میان کشورها قرار گیرد و انجمن دوستی‌ ایران تاجیکستان، همان‌طور که در ثبت جهانی‌ میر سید علی‌ همدانی و چوگان سهیم بوده، آماده ‌‌است که برای ثبت جهانی‌ خواجه کمال نیز همکاری نماید.

حسن بلخاری، استاد دانشگاه تهران و رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، سخنران بعدی این نشست بود که به تبیین تشبیه و تمثیل در غزلیات کمال پرداخت و با اشاره به اینکه هیچ غزلی از کمال را نمی‌توان یافت که خالی از تمثیلات و تشبیهات بسیار عالی باشد، ضمن مقایسه مضامین مشترک حافظ و کمال خجندی، با رویکردی نو به شرح و توضیح ظرفیت‌های واژگانی اشعار کمال پرداخت.

احمد خاتمی، رئیس دانشکده ادبیات و علوم انسانی، سخنرانی خود را با عنوان «ابعاد انسانی شعر کمال خجندی» ارائه کرد. ایشان تصریح کرد: کمال با وسعت اندیشه، جهان‌بینی و انعکاس دیدگاه‌های هستی شناسانه در اشعارش، طی هفتصد سال، آن‌هم در عرصه شعر، در تاریخ ماندگار شده است. او در تاریخ زندگی می‌کند. با اندیشه‌های غنی و آسمانی‌اش فرا زمینی شد و این از شاخصه‌های کسانی است که از قله‌های تاریخ برآمدند و خود را در تاریخ ماندگار کردند.

سرو رسا رفیعزاده، استاد دانشگاه رنا در کابل، درزمینه بررسی غزل‌های کمال برپایه روابط بینامتنی به ایراد سخن پرداخت. این استاد دانشگاه به بررسی روابط بینامتنی غزل‎های کمال و شاعران زبان فارسی در سه دسته: شاعران قبل از کمال که وی از آنان اقتفا کرده است؛ شاعران هم روزگار کمال که شعرشان با کمال روابط بینامتنی داشته و شاعران بعد از کمال که به اقتفای وی سروده‌اند، پرداخت.

باقر صدری نیا، استاد دانشگاه تبریز، در ادامه نشست پیرامون ابعاد گوناگون زندگی کمال در سالهای اقامت وی در تبریز سخن گفت. ایشان به تبیین موضوعاتی نظیر تعیین حدود زمانی ورود کمال به تبریز؛ محل اسکان و اقامت او در تبریز؛ عزیمت اجباری او به شهر سرای؛ بازگشت مجدد او به تبریز؛ مناسبات او با شاعران و عارفان هم‌عصرش و تاریخ دقیق درگشت کمال پرداخت.

بدرالدین مقصودزاده، استاد دانشگاه ملی تاجیکستان، از دیگر سخنرانان این وبینار، به بیان دیدگاه‌های خود درباره تاریخچه تحقیقات و پژوهش‌های کمال شناسی در تاجیکستان پرداخت. ایشان با معرفی پیشینه تصحیح و تحقیق اشعار کمال در میان متفکران برجسته تاجیکستان، به جنبه‌های سبک شناسانه آن آثار پرداخت.

محمدکاظم محمدی باغملایی، نویسنده و کمالپژوه نیز در پایان این نشست، سخنرانی خود را با عنوان «هنر بیان کمال عنوان» ایراد کرد. ایشان ابراز داشت: کمال خجندی محصول مکتب خراسانی بزرگ و مکتب تبریز است. او دل های شرق و غرب قلمرو فارسی‌زبانان را تسخیر کلام سحرآمیز و دلنشین خود کرده و با آفرینش ادبی و هنری، با سخنان غریب و تازهاش، در غالبی مردمی و فراگیر، مطالبه گر خواسته‌ها و بهبودی اوضاع مردم شده است.

در این نشست همچنین چندین کلیپ از هنرمندان افغانستان، ایران و تاجیکستان، ازجمله «آرامگاه و موزه کمال خجندی در شهر تبریز و خجند»، آهنگهایی از بایمحمد نیازاُف، جورهبیک مراداُف و سبحان سعید، «هنر خوشنویسی ابیات کمال» از استاد محمدمهدی میرزایی، هنرمند افغانستان پخش شد.

وبینار بینالمللی «بازشناخت میراث اندیشه و دانش کمال خجندی» به‌مناسبت هفتصدمین سال تولد کمال خجندی به میزبانی و همت مؤسسه فرهنگی اکو، با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سفارتخانه‌‌های تاجیکستان و افغانستان، استانداران سُغد تاجیکستان و آذربایجان شرقی ایران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، انجمن دوستی ایران و تاجیکستان، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه تبریز و خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.