کلیدهای رونق نشر؛ از «یافتن مشتری» تا «هوش مصنوعی» | خانه کتاب و ادبیات ایران

07:55 - 1404/08/29 | بازدید 32

در کارگاه «روش‌های بازاریابی کتاب با رویکرد فناورانه» مطرح شد؛

کلیدهای رونق نشر؛ از «یافتن مشتری» تا «هوش مصنوعی»

در کارگاه «روش‌های بازاریابی کتاب با رویکرد فناورانه» که در سرای اهل قلم برگزار شد، کارشناسان بر لزوم بهره گیری از هوش مصنوعی و سواد ديجيتال برای نجات صنعت نشر تأکید کردند.

به گزارش ستاد خبری سی‌وسومین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، کارگاه «روش‌های بازاریابی کتاب با رویکرد فناورانه» با حضور هرمز مهرانی، مریم فراهانی و محمدرضا مهدوی‌راد چهارشنبه ۲۸ آبان‌ ۱۴۰۴، در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.

بازاریابی علمی؛ کلید رونق چرخه نشر

هرمز مهرانی؛ رئیس انجمن علمی بازاریابی ایران (شعبه تهران)، با اشاره به تجربه طولانی خود در حوزه بازرگانی خارجی و آموزش صنعتی، به بررسی چالش‌ها و ظرفیت‌های بازاریابی کتاب در ایران پرداخت. وی گفت: مشکل اصلی در بازار نشر کشور، ناآشنایی با اصول بازاریابی علمی و عدم توجه به ارزش‌افزایی در چرخه تولید و عرضه کتاب است.

مهرانی با انتقاد از ترجمه نادرست واژه «Marketing» به «بازاریابی» توضیح داد که مفهوم دقیق آن «یافتن و بازیافتن مشتری» است و تنها به فروش خلاصه نمی‌شود. او تأکید کرد: در بازار کتاب نیز باید همان‌گونه که در صنعت عمل می‌شود، به تحلیل مخاطب، رقابت‌پذیری و خلق ارزش فرهنگی توجه داشت.

وی با اشاره به نقش فناوری‌های نوین همچون هوش مصنوعی و نشر دیجیتال گفت: گرچه این ابزارها می‌توانند در معرفی کتاب مؤثر باشند، اما نباید موجب کاهش جایگاه محتوایی و فرهنگی اثر شوند.

به گفته مهرانی، اقتصاد فرهنگ نیازمند رویکردی واقع‌گرایانه است و اگر فعالیت‌های هنری و فرهنگی نتوانند بازده مالی ایجاد کنند، پایداری تولید فرهنگی در خطر می‌افتد.

او نمونه‌ای از تجربه شخصی خود در تعامل با نظام ممیزی و مشکلات قانونی حوزه نشر را مطرح کرد و افزود: اگر نشر و قانون‌گذاری نتوانند از حقوق فکری مؤلف دفاع کنند، انگیزه تولید اثر اصیل از بین می‌رود.

مهرانی در پایان تأکید کرد: بازاریابی در عرصه کتاب، ترکیبی از علم، خلاقیت و درک اقتصادی است و بدون درنظر گرفتن سودآوری و احترام به حقوق صاحب‌اثر، تداوم فعالیت فرهنگی میسر نخواهد بود.

سواد دیجیتال و اعتماد؛ پایه‌های نشر آینده

مریم فراهانی، پژوهشگر حوزه نشر نیز سخنانی را با محوریت تلفیق تجربه زیسته در فضای کتابخانه، تدریس و پژوهش دانشگاهی با تحولات فناورانه بیان کرد. او با اشاره به تغییرات پرشتاب بازار و انفجار اطلاعات در شبکه‌های اجتماعی، کلید موفقیت امروز را در تشخیص دقیق محتوای اصیل از محتوای جعلی و تقویت «خِرَد علمی و سواد دیجیتال» دانست و گفت: تعریف سواد دیجیتال امروز دیگر همان مفهوم چند سال پیش نیست؛ اکنون هر فرد باید بتواند در لحظه با تغییرات فناوری و بازار سازگار شود.

وی با تأکید بر اینکه منابع انسانی متخصص در فناوری‌های نوین بزرگ‌ترین سرمایه هر سازمان هستند، افزود: برای موفقیت در بازاریابی کتاب، باید از نیروهایی بهره برد که به هوش مصنوعی، تحلیل داده و روش‌های تصمیم‌گیری مبتنی بر داده تسلط داشته باشند.

فراهانی استفاده از فناوری‌های نو مانند تحلیل رفتار کاربران، شخصی‌سازی محتوا، و اعتماد دیجیتال را از ارکان توسعه نشر دانست و گفت: اعتماد دیجیتال، حاصل شفافیت است؛ همان چیزی که مخاطب را به مشتری وفادار تبدیل می‌کند.

او با اشاره به نمونه‌های جهانی، از جمله آمازون، توضیح داد که موفقیت این غول فروش آنلاین در شخصی‌سازی انبوه، قیمت‌گذاری هوشمند و تحلیل پیش‌بینانه بازار نهفته است. فراهانی در ادامه به نمونه‌های داخلی پرداخت و افزود: پلتفرم‌های ایرانی فروش کتاب نیز با ورود به عرصه‌ پادکست، کتاب صوتی و فعالیت‌های مسئولیت اجتماعی مانند کاشت درخت به نام کتاب‌خوانان فعال، نشان داده‌اند مسیر نوآوری در نشر قابل تحقق است.

ترکیب خرد انسانی و هوش مصنوعی؛ راهبرد پیشِ رو

فراهانی در پایان سخنان خود تأکید کرد که آینده صنعت نشر به ترکیب سه عامل بستگی دارد: فناوری، اخلاق حرفه‌ای و مطالعه عمیق.

وی گفت: هوش مصنوعی زمانی مفید است که در کنار خِرَد انسانی به‌کار گرفته شود؛ تنها در این صورت می‌توان از تهدیدهای آن کاست و فرصت‌هایش را برای رشد فرهنگ مطالعه و تولید علمی به فعلیت رساند.

سی‌وسومین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «بخوانیم برای ایران» از روز شنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۴ آغاز شد و تا ۳۰ آبان ادامه خواهد داشت.