«ساختار-و-تاویل-متن»؛-برگزیده-دهمین-دوره-جایزه-کتاب-سال-که-تاکنون-23-نوبت-زیر-چاپ-رفته-است

«ساختار و تاویل متن»؛ برگزیده دهمین دوره جایزه کتاب سال که تاکنون 23 نوبت زیر چاپ رفته است

در بخش «ادبیات؛ تاریخ و نقد ادبی» دهمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران (1371) «ساختار و تاویل متن» نوشته بابک احمدی به عنوان اثر برگزیده انتخاب شد. این کتاب طی چهار دهه در 23 نوبت تجدید چاپ شده است.

به گزارش روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، در بخش «ادبیات؛ تاریخ و نقد ادبی» دهمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران (1371) کتابی به عنوان اثر برگزیده انتخاب شد که اکنون در ایران به عنوان یکی از متون آموزشی کلاسیک و آموزشی هرمنوتیک شناخته می‌شود. «ساختار و تاویل متن» نوشته بابک احمدی جز آنکه در کتابخانه‌های شخصی عمده پژوهشگران فلسفه و ادبیات وجود دارد، توسط دانشجویان کلیه رشته‌های علوم انسانی نیز خریداری می‌شود.

نشر مرکز نخستین چاپ «ساختار و تاویل متن» را در دو جلد و مجموع 809 صفحه به سال 1370 با شمارگان 3250 نسخه منتشر کرد. از چاپ‌های بعدی این اثر به صورت تک‌جلدی منتشر شد و بارها زیر چاپ رفت و تا سال 1403 به بیست‌وسومین تجدید چاپ خود رسید. عمده شمارگان آن بین 800 تا دو هزار نسخه بوده است.
«ساختار و تاویل متن» یکی از آثار بنیادین و اثرگذار در حوزه نقد ادبی، نظریه متن و مطالعات فرهنگی در زبان فارسی به‌شمار می‌رود. این کتاب با نگاهی تحلیلی و نظام‌مند به بررسی دگرگونی‌های اساسی در شیوه‌های مواجهه با متن می‌پردازد و مخاطب را با مهم‌ترین رویکردهای نظری معاصر در فهم و تفسیر متن آشنا می‌سازد.

نویسنده به‌طور مشخص بر گذار از ساختارگرایی به نظریه‌های تاویلی و پساساختارگرا تمرکز دارد و نشان می‌دهد که چگونه نگاه کلاسیک به متن به‌مثابه ساختاری منسجم، خودبسنده و دارای معنایی نسبتا ثابت به‌تدریج جای خود را به رویکردهایی می‌دهد که متن را پدیده‌ای باز، تاریخی و وابسته به خوانش تلقی می‌کنند. در این چارچوب متن عرصه‌ای برای تولید معنا در تعامل میان زبان، خواننده و زمینه فرهنگی معرفی می‌شود.

بابک احمدی با زبانی دقیق و تحلیلی، مفاهیمی کلیدی چون ساختار متن، چندمعنایی، نقش فعال خواننده، مرگ مؤلف، هرمنوتیک و واسازی را شرح می‌دهد و دیدگاه‌ها و اندیشه‌های نظریه‌پردازان برجسته‌ای همچون رولان بارت، هانس گئورگ گادامر، پل ریکور و ژاک دریدا را تبیین می‌کند. طرح این مباحث «ساختار و تاویل متن» را به منبعی قابل اتکا برای فهم تحولات نظری در نقد ادبی، فلسفه زبان و مطالعات بینارشته‌ای تبدیل کرده است.

از نظر ساختار کتاب در چند بخش تنظیم شده است. بخش نخست به تکامل تاریخی روش ساختاری در پژوهش متون ادبی اختصاص دارد و بحث از زبان‌شناسی سوسور و منطق پیرس آغاز می‌شود و به نظریه‌های ادبی اندیشمندانی چون شکلوفسکی، یاکوبسن، باختین، موکاروفسکی، اسپیتزر، پروپ، یولس، برمون و گرماس می‌رسد.

در بخش دوم، اندیشه‌ها و نظریه‌هایی بررسی می‌شود که مهم‌ترین نظریه‌پردازان ساختارگرا در سه دهه اخیر درباره متن ادبی ارائه کرده‌اند؛ از جمله لوی‌استروس، فوکو، بارت، تودورف، ژنت، کریستوا و اومبرتو اکو. بخش بعدی به روش شالوده‌شکنی متن می‌پردازد که ژاک دریدا بنیان‌گذار آن است. در این بخش نقد متافیزیک حضور و آرای متفکرانی چون بلوم و پل دمان و نیز نظریه‌های ادبی فیلسوفان پسامدرنیست مانند دلوز و لیوتار بررسی می‌شود.

بخش پایانی کتاب به تکامل تاریخی و مباحث اصلی هرمنوتیک اختصاص دارد؛ از روش تاویل متون مقدس تا نظریه‌های معاصر مکتب دریافت متن. در این مسیر، اندیشه‌های نیچه، فروید، هوسرل، هایدگر، هرش، ریکور، آیزر و یاس درباره تأویل و فهم متن طرح و تحلیل شده است.

به طور کل «ساختار و تاویل متن» کتابی تحلیلی و مرجع است که خواننده را به بازاندیشی در شیوه خواندن، تفسیر و مواجهه با متن دعوت می‌کند. این اثر برای دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان حوزه‌های ادبیات، فلسفه، هنر و علوم انسانی، جایگاهی ویژه دارد و از جمله کتاب‌هایی است که نقش مهمی در شکل‌گیری زبان نظری نقد معاصر در ایران ایفا کرده است.