«عقاب چگونه می‌میرد» ابوطالب مظفری؛ منتخبی از یازدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فجر | خانه کتاب و ادبیات ایران

06:41 - 1404/11/10 | بازدید 179

بازیابی برگزیدگان/ 16

«عقاب چگونه می‌میرد» ابوطالب مظفری؛ منتخبی از یازدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فجر

مجموعه شعر «عقاب چگونه می‌میرد» سروده سیدابوطالب مظفری، یکی از پنج اثر برگزیده بخش ویژه افغانستان در یازدهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر بود.

به گزارش روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، یازدهمین دوره جشنواره شعر فجر به دلیل توجه ویژه به قلمرو زبان فارسی، بخشی مجزا را به شاعران افغانستان اختصاص داد. هیأت داوران این بخش کتاب «عقاب چگونه می‌میرد» سروده سیدابوطالب مظفری را به عنوان یکی از آثار برگزیده انتخاب کردند.

سیدابوطالب مظفری (متولد ۱۳۴۴، ولسوالی خاص‌ارزگان) شاعر، نویسنده، منتقد ادبی اهل افغانستان و از پیشگامان جریان «ادبیات مقاومت» این کشور است؛ این جریان ادبی از سوی شاعران و نویسندگان افغانستانی در ایران به راه انداخته شد.

وی پس از مهاجرت اجباری به پاکستان و سپس ایران، تحصیلات حوزوی خود را در حوزه علمیه مشهد ادامه داد و اکنون نیز در این شهر زندگی می‌کند. مظفری نقش محوری در فعالیت‌های مطبوعاتی و نهادسازی ادبی مهاجران افغانستان داشته است؛ او از بنیان‌گذاران و سردبیر فصلنامه‌های تأثیرگذاری چون «درّدری» و «خط سوم» بود که به کانونی برای گردهمایی چهره‌های ادبی تبدیل شدند.

همچنین ریاست شورای علمی «بنیاد دانشنامه هزاره» با همراهی جمعی از پژوهشگران افغانستان که منجر به خلق «دانشنامه هزاره» که جامع‌ترین دانشنامه در افغانستان امروز به شمار می‌آید، از دیگر مسئولیت‌های مهم اوست.

از آثار او می‌توان به مجموعه شعرهای «سوگنامه بلخ»، «شعر مقاومت افغانستان» و نیز کتاب پژوهشی ادبی «پایتخت پریان» (مجموعه سروده‌های ۱۵۰ شاعر فارسی‌زبان افغانستان) و... اشاره کرد. وی مصحح دیوان علامه سیداسماعیل بلخی و انتخاب‌گر گزیده اشعار شاعران، مانند سیداسماعیل بلخی «خون تاک» و عبدالحسین توفیق «ابر نقره‌کار» نیز هست.

نقد باورها، روایت آوارگی و پناه به تغزل

مجموعه شعر «عقاب چگونه می‌میرد» که در سال ۱۳۹۷ توسط نشر «آمو» (با همکاری خانه ادبیات افغانستان و انتشارات تاک) منتشر شد، گزیده‌ای از شعرهای قدیم و جدید سیدابوطالب مظفری را دربرمی‌گیرد. از نظر محتوایی دغدغه‌های اصلی این مجموعه در چند محور قابل مشاهده است.

نخست، پرداختن به باورهای مذهبی که شاعر ضمن اشاره به اصیل‌ترین باورهای جامعه خود، به پالایش و نقد رندانه پیرایه‌های افزوده بر آن می‌پردازد. دوم، اوضاع سیاسی و اجتماعی افغانستان که با زبانی گزنده و انتقادی، از سران قومی و احزاب داخلی تا نقش جامعه جهانی و نیروهای خارجی را مورد خطاب قرار می‌دهد. سوم، مسأله آوارگی به عنوان تجربه‌ای ملموس و برجسته در زندگی بخشی از مردم، از جمله خود شاعر که در شعرها بازتاب یافته است.

در نهایت، در تقابل با این فضاهای سنگین، شاعر به قلمرو تغزل و مسائل شخصی و خانوادگی پناه می‌برد. به گفته منتقدان بعد از شکست‌ها و تلخی‌های اجتماعی و سیاسی، بسیاری از شاعران و ادیبان افغانستان به آغوش تغزل پناهنده شدند و سرزمین بکر معاشقه را خانه‌های امن خویش برگزیدند تا شاید گرمی آغوش یار تخدیری باشد بر آلام لاینحل روحی و روانی شاعر که نابسامانی‌های اجتماعی و آوارگی‌های مزمَن گریبان‌گیرش شده است؛ شاعر در این بخش از «عقاب چگونه می‌میرد» به عواطف فردی و روابط نزدیک می‌پردازد.

مهم‌ترین ویژگی‌های شعر این مجموعه حس و عاطفه نیرومند، همراه با تأمل و ژرف‌اندیشی و اعتدال در تخیل و زبانی فاخر و شسته‌رفته عنوان شده است.

مجموعه شعر «عقاب چگونه می‌میرد» به‌واسطه درهم‌تنیدن مسائل تاریخی، اجتماعی و عاطفی با زبانی برخاسته از سنت شعر فارسی و هم‌زمان متوجه روزگار معاصر، توانست نمونه‌ای از شعر متعهد و انسان‌محور افغانستان ارائه دهد و توجه داوران بخش ویژه یازدهمین دوره جشنواره بین‌المللی شعر فجر را به خود جلب کند.