«فقه-و-مصلحت»؛-برگزیده‌ای-پرمخاطب-از-بیست‌وهشتمین-دوره-جایزه-کتاب-سال

«فقه و مصلحت»؛ برگزیده‌ای پرمخاطب از بیست‌وهشتمین دوره جایزه کتاب سال

کتاب «فقه و مصلحت» نوشته آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست که در بیست‌وهشتمین دوره جایزه کتاب سال به عنوان اثر برگزیده انتخاب شد، با وجود مخاطبان تخصصی‌اش، به چاپ چهاردهم رسیده است.

به گزارش روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، در موضوع فقه و اصول بیست‌وهشتمین جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران (1389) کتاب «فقه و مصلحت» آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست به عنوان یکی از آثار برگزیده انتخاب شد.

این کتاب برای نخستین بار در سال 1388 در 889 صفحه توسط سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی منتشر شد. چهاردهمین چاپ کتاب امسال (1404) با شمارگان پانصد نسخه منتشر شده است. کل شمارگان این کتاب از چاپ اول تا ششم 6100 نسخه بوده است.

کتاب فقه و مصلحت در صدد است با نگاه تطبیقی، جایگاه و کارکردهای مصلحت و شیوه تشخیص آن را بر اساس مبانی و منابع فقه اهل بیت (ع) در نظام فقهی - حقوقی اسلام و با توجه به موضوعات و نیازهای نوپدید جست‌وجو کند. آیت‌الله علیدوست از علمای مبرز شیعه و از جمله اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم است و مبادی و مقدمات این پژوهش برآمده از سالیان متمادی تدریس او در دروس سطح و خارج حوزه است.

نویسنده کتاب را در سه بخش با ساختار زیر تدوین کرده است:

بخش نخست: به تفسیر واژه‌های محوری تحقیق و بیان کلیات و مبانی بحث اختصاص پیدا کرده است. تبعیت احکام شرع از مصالح و مفاسد موجود در متعلق یا تبعیت جعل احکام از مصلحت در اصل تشریع، امکان یا عدم امکان فهم مصالح و مفاسد مورد نظر شارع، بیان گستره شریعت، اجتهاد و فقه از مباحثی است که در این بخش مطرح شده است.

مباحث بخش دوم در دو فصل سامان یافته است. در فصل اول از جایگاه مصلحت در کشف حکم بحث می‌شود. موقعیت سندی مصلحت در مذاهب شریعت با استنباط حکم بخشی از مباحث این فصل است. فصل دوم از جایگاه مصلحت در تطبیق و اجرای احکام شرعی و فقهی مکشوف، شیوه و نهاد کشف، بحث و گفت‌وگو می‌کند. همچنین بیان معیارها و مبانی فهم و کشف مصالح و سنجه‌های ترتیب، بررسی شئون شارع و مبینان معصوم شریعت، گفت‌وگو از افراد یا نهادهای متولّی تشخیص مصالح، بخشی از مباحث این فصل است.

بخش سوم، عهده‌دار بحث از پرسش‌ها و شبهه‌ها در یک فصل و آسیب‌های مطرح در اطراف فقه المصالح در فصل دیگر است. کشاکش مصلحت و قانون؛ چیستی، بنیان و گستره حکم حکومی؛ اصل تشریع و جایگاه نهادهای تشخیص مصلحت از موضوع‌هایی است که در فصل یکم از این بخش مورد گفت‌وگو قرار می‌گیرد. جمود و اسباب آن؛ مصلحت گرایی افراطی و علل آن؛ نداشتن منطقی بسامان در کاربرد مصلحت؛ غفلت از مصالح بنیادین و بی توجهی نسبت به لوازم و مقارنات یک یا چند استصلاح از موضوع‌های مطرح در فصل دوم این بخش است.