در یازدهمین کارگاه داستاننویسی خاتم (ص) مطرح شد؛
شخصیتهای مقدس در داستان نیازمند «فره ایزدی» هستند
علی ارسنجانی در یازدهمین کارگاه داستاننویسی خاتم با اشاره به نظریه جوزف کمبل در کتاب «قهرمان هزارچهره»، بر ضرورت وجود «فره ایزدی» برای شخصیتهای مقدس در ادبیات داستانی تأکید کرد.
به گزارش روابط عمومی خانه کتاب و ادبیات ایران، یازدهمین جلسه کارگاه داستاننویسی خاتم (ص) با همکاری دفتر نشر فرهنگ اسلامی و خانه کتاب و ادبیات ایران، شنبه ۲ اسفند ۱۴۰۴ با تدریس علی ارسنجانی در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد. در این نشست، داستان «بختآور» نوشته نجیبه فیروزی، رتبه اول بخش بزرگسال ششمین دوره جشنواره خاتم، مورد نقد و بررسی قرار گرفت.
ارسنجانی در این جلسه با اشاره به نظریه جوزف کمبل در کتاب «قهرمان هزارچهره» به تبیین ویژگیهای شخصیتهای مقدس در ادبیات داستانی پرداخت. او در بخشی از سخنان خود گفت: کمبل معتقد است قهرمانان دارای ویژگیای تصادفی نیستند؛ آنها نسبتی خدایی دارند و به جایگاهی متصل هستند. ما برای همه پیامبران گفتهایم که نسبشان به یکدیگر میرسد. تصور ما از امام زمان این است که معجزه میکند و زنده است، چون نسبش به پیامبر(ص) میرسد.
او با اشاره به اسطورههای یونان باستان افزود: آشیل که فناپذیر نبود، مادرش یکی از الهههای المپ بود اما پدری زمینی داشت. یا برعکس، برخی پدری آسمانی و مادری زمینی داشتند. حتی در باور مسیحیان، مسیح پسر خداست و پدرش روحالقدس است. این نگاه اسطورهای در همه فرهنگها وجود دارد.
مدرس کارگاه خاتم با اشاره به ادبیات کلاسیک فارسی گفت: در فرهنگ خودمان نیز اگر میخواهیم شخصیتی مقدس باشد، باید وجههای قدسی داشته باشد؛ مانند فریدون که «فره ایزدی» داشت. همین فره ایزدی باعث میشود باور کنیم که او زنده میماند. در داستان فریدون، وقتی برادرش میخواهد او را بکشد و سنگی از بالا پرتاب میکند سنگ در هوا معلق میماند. این به خاطر همان جایگاه خدایی اوست. در شخصیتپردازی داستانهای دینی نیز اگر میخواهیم کسی را مقدس نشان دهیم، باید به این ویژگیها اشاره کنیم.
ارسنجانی در بخش دیگری از سخنان خود بار دیگر در این سلسله جلسات نقد داستان، بر نگاه غیرتاریخی به داستان تأکید کرد و گفت: ما با متن مواجهیم. بارها گفتهام، علمی به داستان نگاه نکنید، تاریخی به داستان نگاه نکنید، اسنادی به داستان نگاه نکنید. داستان باید کارکرد داشته باشد؛ کارکرد روانی، اجتماعی، معرفتی. حتی اگر داستانی از صفر تا صد ساختگی باشد، وقتی برای ما کارکرد داشته باشد، وجود دارد و معنا پیدا میکند.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط میکند
بینهایت علاقه به حضور در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را دارم/ شخصیت افسانهای حسن صباح و ضرورت درک بیشتر از فرهنگ ایرانی
