عضو هیئتعلمی گروه جامعهشناسی دانشگاه کردستان؛
بازگشت نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان بازگشت یک امکان فرهنگی است
فواد حبیبی؛ نویسنده و مترجم کردستانی، بازگشت نمایشگاه بینالمللی کتاب این استان را بازگشت یک امکان فرهنگی برای افزایش دادن توان جامعه برای فکرکردن، گفتوگوکردن و تصورکردن امکانهای تازه دانست.
فواد حبیبی؛ نویسنده، مترجم و عضو هیئتعلمی گروه جامعهشناسی دانشگاه کردستان به روابط عمومی و امور بینالملل خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: بازگشت نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان پس از ۶ سال وقفه را باید بیش از هر چیز بازگشت یک امکان فرهنگی دانست. فراموش نکنیم که رویدادهایی از این دست بجز عرضه کتاب امکان مواجهه، گفتوگو، ارتباط و شکلگیری پیوندهای تازه را فراهم میکنند.
وی افزود: فضای فرهنگی زمانی زنده و پویاست که امکان اتصال نویسندگان، مترجمان، ناشران و مخاطبان در آن فراهم باشد. وقفههای طولانی معمولاً این شبکهها را پراکنده و انرژی فرهنگی را تا حدی فرسوده میکنند. بازگشت نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان میتواند دوباره نوعی حرکت و جریان در استان ایجاد کند؛ جریانی که در آن اهل قلم احساس کنند نوشتهشدن، خواندهشدن و گفتوگوکردن هنوز یک امکان زنده و اجتماعی است.
این نویسنده درباره تأثیر نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان بر انگیزه اهالی قلم بومی استان گفت: برای نویسندگان و اهالی قلم بومی، چنین رویداد فرهنگی یادآور این نکته است که تولید فرهنگی نباید در تنهایی و انزوا اتفاق بیفتد. نویسنده زمانی بیش از پیش توان خلقکردن پیدا میکند که خود را درون یک میدان زنده از ارتباطها، مخاطبان و گفتوگوها ببیند. از این منظر، نمایشگاه به افزایش انگیزه و توان جمعی فضای فرهنگی استان کمک میکند.
حبیبی درباره ظرفیتهای ادبی استان کردستان و نقش نمایشگاه بینالمللی کتاب در معرفی آن بیان کرد: کردستان از حیث ادبی و فرهنگی، ظرفیتهایی بسیار گستردهتر از آن چیزی دارد که گاهی در سطح ملی دیده میشود. مسئله اصلی فراهمکردن امکان ظهور، دیدهشدن و اتصال این ظرفیتها با میدانهای گستردهتر فرهنگی است. نمایشگاه کتاب دقیقاً میتواند چنین نقشی داشته باشد. حضور ناشران و مخاطبان از نقاط مختلف ایران و همچنین ارتباط با فضای فرهنگی اقلیم کردستان، امکان خروج ادبیات و فرهنگ کردستان از وضعیت محلی و محدود را فراهم کرده و آن را به شبکهای گستردهتر از ارتباطها وارد میکند.
عضو هیئتعلمی گروه جامعهشناسی دانشگاه کردستان ادامه داد: مهمتر از معرفی فرهنگ کردستان، ایجاد امکان گفتوگو و مواجهه است. فرهنگ زمانی زنده میماند که بتواند وارد رابطهای فعال با دیگر فرهنگها شده و طی آن هم تأثیر بگذارد، هم تأثیر بپذیرد و هم شکلهای تازهای از تولید فرهنگی را ممکن کند. برنامههای جنبی نمایشگاه، از نشستهای ادبی و نقد کتاب تا گفتوگو میان نویسندگان و ناشران، میتوانند در همین مسیر بسیار مؤثر باشند و ظرفیتهای موجود را به ظرفیتهایی بالفعل و اثرگذار تبدیل کنند.
حبیبی درباره حضور ناشران اقلیم کردستان عراق در دهمین نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان گفت: حضور ناشران اقلیم کردستان یکی از مهمترین ظرفیتهای این دوره از نمایشگاه است. کتاب و ادبیات اساساً میتوانند مرزهایی را پشت سر بگذارند که سیاست و جغرافیا میان انسانها ایجاد کردهاند. مردم دو سوی مرز کردستان، بهرغم تفاوتهای سیاسی و جغرافیایی، دارای پیوندهای عمیق تاریخی، زبانی و فرهنگی هستند؛ اما این پیوندها زمانی زنده و مولد میشوند که امکان ارتباط واقعی و مستمر میان فعالان فرهنگی فراهم شود.
این استاد دانشگاه افزود: حضور ناشران اقلیم در دهمین نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان میتواند زمینهساز شکلگیری شبکههای تازهای از همکاری باشد؛ از انتشار مشترک آثار گرفته تا ترجمه، مبادله کتاب و ارتباط مستقیم میان نویسندگان و مترجمان و ناشران. بهویژه در حوزه ترجمه، ظرفیت بسیار بزرگی وجود دارد. ترجمه نوعی مواجهه و تولید امکان تازه است. هر ترجمه میتواند جهانی را وارد جهان دیگر کند و امکان تجربهها و گفتوگوهای تازهای به وجود آورد. اگر این ارتباطها به همکاریهای پایدار تبدیل شوند، نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان میتواند نقطه آغاز یک جریان فرهنگی گستردهتر میان دو سوی مرز باشد؛ جهانی که بهجای تأکید بر جداییها، بر امکان اتصال و تولید مشترک تکیه میکند.
حبیبی در ادامه با اشاره به نقش فعالیتهای فرهنگی در شرایط کنونی کشور گفت: در روزگاری که جامعه با انواع فشارها، نگرانیها و نااطمینانیها مواجه است، فعالیت فرهنگی بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا میکند. فرهنگ شاید نتواند همه مسائل جامعه را مستقیماً حل کند، اما میتواند توان جامعه برای فکرکردن، گفتوگوکردن و تصورکردن امکانهای دیگر را افزایش دهد.
وی افزود: کتاب و فعالیت فرهنگی از این جهت اهمیت دارند که ما را از وضعیت انفعال بیرون میآورند. خواندن، نوشتن و گفتوگوکردن امکان مواجهه فعالتر با جهان را فراهم میکنند. نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان، اگر به یک رویداد تجاری تقلیل پیدا نکند، میتواند فضایی برای افزایش همین توان جمعی باشد؛ فضایی که در آن آدمها با ایدهها، روایتها، تجربهها و جهانهای متفاوت روبهرو میشوند.
این مترجم درباره ضرورت نگاه کیفی به برنامههای جنبی نمایشگاه اشاره کرد: جامعه برای زندهبودن به امکان پرسیدن، فکرکردن و تصورکردن نیز نیاز دارد. برنامههای جنبی دهمین نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان، نشستها، گفتوگوها و مواجهه میان نسلها و دیدگاههای مختلف میتوانند چنین فضایی را ایجاد کنند. پویایی فرهنگی یعنی حفظ توان جامعه برای تولید امکانهای تازه و هر رویدادی که بتواند این توان را افزایش دهد، نقشی مهم در زندگی اجتماعی خواهد داشت. مسئله مهمتر این است که ببینیم آیا این رویدادها توانستهاند رابطههای تازهای میان آدمها ایجاد کنند یا نه.
عضو هیئتعلمی گروه جامعهشناسی دانشگاه کردستان بیان کرد: فرهنگ در نهایت در همین رابطهها زنده میشود؛ در مواجهه نویسنده و خواننده، در گفتوگوی نسلها، در ارتباط میان زبانها و در امکان عبور ایدهها از مرزهای جغرافیایی و ذهنی. اثر ماندگار دهمین نمایشگاه بینالمللی کتاب کردستان در گرو فراتر رفتن از یک رویداد سالانه است. امیدوارم بازگشت این نمایشگاه پس از این وقفه طولانی، بهغیر از یک رویداد سالانه، آغاز دوباره یک جریان باشد؛ جریانی که بتواند ظرفیتهای فرهنگی موجود در استان را به حرکت درآورد، ارتباطهای تازه بسازد و به افزایش شور، توان و امکان زیستن فرهنگی در استان کمک کند. فرهنگ زمانی بیش از همه زنده است که بتواند امکانهای تازهای برای زندگی تولید کند و شاید کتاب، در نهایت، یکی از مهمترین ابزارهای ما برای تصور و ساختن همین امکانها باشد.
دهمین نمایشگاه کتاب کردستان به همت خانه کتاب و ادبیات ایران، با همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کردستان و حمایت معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از ۱۶ تا ۲۲ شهریور ۱۴۰۵ در محل دائمی نمایشگاه بینالمللی سنندج برگزار میشود.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط میکند
