سجاد آیدنلو با بیان اینکه در نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی کتابهایی به زبان ترکی آذربایجانی و زبان کردی عرضه شده است، گفت: حضور این آثار در این نمایشگاه در کنار کتابهای فارسی میتواند به معرفی ظرفیتهای زبانی و ادبی استان کمک کند.
سجاد آیدنلو؛ نویسنده، پژوهشگر و شاهنامهشناس به روابط عمومی و امور بینالملل خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: برگزاری نمایشگاههای کتاب در شهرهای مختلف کشور بهویژه خارج از پایتخت، فرصت مناسبی برای دسترسی مردم به کتاب فراهم میکند. این موضوع برای افرادی که امکان حضور در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران را ندارند، اهمیت بیشتری دارد.
وی درباره ظرفیت زبانی و فرهنگی آذربایجان غربی اشاره کرد: در سراسر ایران یک فرهنگ، یک هویت و یک ملت به نام ایران و ایرانی داریم. زبان ملی ایران نیز زبان فارسی است. در کنار زبان فارسی، زبانها، گویشها و لهجههای محلی و مادری از گذشته در مناطق مختلف ایران وجود داشتهاند.
نویسنده کتاب «در حضرت سیمرغ» ادامه داد: در آذربایجان غربی نیز در کنار زبان فارسی، زبان ترکی آذربایجانی و زبان کردی رواج دارد. در دورههای پیشین نمایشگاه کتاب استان، آثاری به این دو زبان نیز عرضه شده است. حضور این آثار در نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی در کنار کتابهای فارسی میتواند به معرفی ظرفیتهای زبانی و ادبی استان کمک کند.
این پژوهشگر درباره انتشار کتاب به زبانهای محلی و مادری گفت: نگارش آثار ادبی به زبانهای محلی سابقه طولانی در سنت ادبی و زبانی ایرانیان دارد و انتشار این آثار اتفاق خوبی است. محتوای کتابها نیز باید در روند بررسی آثار در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بخشهای مربوط به بررسی کتاب با دقت ارزیابی شود. این بررسی میتواند از انتشار مطالبی که با انسجام ملی و هویت ایرانی تعارض دارند جلوگیری کند.
آیدنلو در پاسخ به پرسشی درباره ظرفیت نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی برای ایجاد گفتوگو میان ادبیات فارسی، کردی، ترکی و دیگر فرهنگهای منطقه بیان کرد: اگر برای نمایشگاه کتاب نشستهای تخصصی و برنامههای روزانه طراحی شود، این ظرفیت میتواند مورد استفاده قرار گیرد.
نویسنده کتاب «دفتر خسروان» پیشنهاد کرد: خانه کتاب و ادبیات ایران و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان میتوانند برای نمایشگاههای استانی نشستهای روزانه و تخصصی برگزار کنند. محور این نشستها میتواند کتاب، فرهنگ ایران، زبانها و ادبیاتهای محلی و مادری باشد. زبانها و گویشهای مختلف در بستر فرهنگی ایران رشد کردهاند. نشستهای مرتبط با این موضوع نیز میتواند با محوریت فرهنگ، هویت و ادبیات ایران برگزار شود.
آیدنلو درباره راههای معرفی نویسندگان، شاعران و پژوهشگران بومی استان در نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی گفت: ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامی و نهادهای مرتبط، مانند انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و بنیاد ملی نخبگان در هر استان میتوانند در این زمینه همکاری کنند.
نویسنده کتاب «نارسیده ترنج» افزود: وجود یک بایگانی بهروز از نویسندگان، شاعران، ادیبان، محققان، هنرمندان و دیگر فعالان فرهنگی و هنری استان اهمیت دارد. با استفاده از این اطلاعات میتوان از افراد متناسب با تخصص و حوزه فعالیتشان برای سخنرانی و حضور در برنامههای نمایشگاه کتاب دعوت کرد.
این شاهنامهشناس گفت: در نمایشگاههای کتاب استانی باید از برنامهریزیهای شتابزده اجتناب کرد. بهتر است هماهنگیها از چند هفته قبل از آغاز نمایشگاه کتاب شروع شود و با نویسندگان و پژوهشگران تماس گرفته شود تا برای حضور و سخنرانی در حوزه تخصصی خود برنامهریزی کنند. در این صورت امکان اطلاعرسانی و تبلیغات نیز فراهم میشود و مردم فرصت بیشتری برای حضور در برنامهها خواهند داشت.
آیدنلو درباره استفاده از ظرفیت ادبیات کلاسیک فارسی و شاهنامه در نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی عنوان کرد: برگزاری نشستهایی درباره شاهنامه یکی از راههای توجه بیشتر به این اثر است. کتابهای مهم و معتبر حوزه شاهنامه، آثار پژوهشگران برجسته شاهنامهشناس و کتابهای جدید این حوزه میتوانند با تعداد مناسبی در نمایشگاه کتاب عرضه شوند. همچنین میتوان از شاهنامهشناسان و شاهنامهپژوهان مقیم هر شهر برای حضور در نمایشگاه دعوت کرد. در شهرهای مختلف کشور شاهنامهپژوهانی حضور دارند و دسترسی به آنها آسانتر و کمهزینهتر است. میتوان در نمایشگاههای کتاب شهرهایی مانند ارومیه، تبریز، شیراز، اصفهان، کرمان و یزد، نشستهایی را با حضور پژوهشگران و شاهنامهشناسان همان مناطق برگزار کرد.
نویسنده کتاب «آذربایجان و شاهنامه» اضافه کرد: شاهنامه در شرایط امروز جامعه ایران نیز اهمیت دارد. در دورههای مختلف تاریخ فرهنگی و اجتماعی ایران، این اثر مورد توجه بوده است. با توجه به شرایط امروز کشور و اهمیت موضوع وحدت و انسجام، توجه به این حماسه ملی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
وی درباره نیازهای مطالعاتی مردم استان آذربایجان غربی گفت: نیاز مطالعاتی افراد با توجه به تحصیلات، تخصص و علاقه آنها متفاوت است. فردی که در رشته روانشناسی، علوم اجتماعی، تاریخ، جغرافیا، ادبیات، فلسفه یا رشتههای دیگر تحصیل میکند، طبیعی است که به کتابهای مرتبط با حوزه تخصصی خود علاقه بیشتری داشته باشد. در کنار این نیازهای تخصصی، توجه به موضوع هویت و فرهنگ و ملت ایران نیز اهمیت دارد. لازم است در نمایشگاههای کتاب، این موضوعات با شیوههای مختلف و با استدلال علمی و به دور از احساسات و تعصبات مورد توجه قرار گیرد.
وی ادامه داد: یکی از مسائل فرهنگی امروز ایران، توجه به مفهوم هویت و ملیت ایرانی است. نمایشگاههای کتاب میتوانند در این زمینه با برگزاری سخنرانی، عرضه کتاب و نشستهای تخصصی برنامه داشته باشند. لازم است در نمایشگاههای استانی درباره این موضوع بحث شود که ایرانیان در مناطق مختلف کشور با زبانهای محلی گوناگون، بخشی از یک هویت و فرهنگ ایرانی هستند. در نمایشگاههای کتاب استانی، در کنار ناشرانی که از تهران یا شهرهای دیگر حضور پیدا میکنند، امکان حضور کتابفروشیهای همان شهر و استان نیز فراهم شود. کتابفروشان علاقهمند میتوانند کتابهایی را که در فروشگاه خود عرضه میکنند در غرفه نمایشگاه کتاب نیز ارائه دهند.
سجاد آیدنلو در پایان گفت: کتابهای عرضهشده در این غرفهها همان آثار ناشران مختلف خواهد بود، اما حضور کتابفروشان میتواند تنوع کتابهای عرضهشده را افزایش دهد و برای کتابفروشیهای شهر نیز گردش مالی ایجاد کند. این موضوع میتواند در مدت یک هفته یا ۱۰ روز برگزاری نمایشگاه کتاب مورد توجه قرار گیرد.
هجدهمین نمایشگاه کتاب آذربایجان غربی به همت خانه کتاب و ادبیات ایران، با همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان آذربایجان غربی و حمایت معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از ۳۰ شهریور تا ۵ مهر ۱۴۰۵ در تالار وحدت ارومیه برگزار میشود.