قلمرو کتاب در مرزهای سیستان‌وبلوچستان/ 5
بهتر است نمایشگاه کتاب سیستان‌وبلوچستان بین‌المللی و مشترک با کشورهای همسایه برگزار شود
عبدالسلام بزرگ‌زاده «مرز» را یک فرصت دانست و اشاره کرد که اقوام سیستانی ساکن در افغانستان و بلوچ‌های ساکن در پاکستان پیوندهای سببی و نسبی با اقوام ساکن در ایران دارند و فرهنگ‌شان مشترک است. برگزاری نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان با همراهی این کشورها به نفع دیپلماسی فرهنگی ایران است.
عبدالسلام بزرگ‌زاده؛ نویسنده، شاعر و پژوهشگر فرهنگ و هنر بلوچی، به روابط عمومی و امور بین‌الملل خانه کتاب و ادبیات ایران گفت: مرز در جای جای جهان یک فرصت است و نه تهدید. مرز یعنی اشتراک. مرز جایی است که دو سرزمین و دو فکر در یک نقطه به هم وصل می‌شوند.
وی افزود: کاری که می‌توانیم برای این نقطه اشتراک انجام دهیم، گفت‌وگو است. ما می‌توانیم درباره همه اتفاق‌ها حرف بزنیم و گفت‌وگو کنیم. آن وقت است که به آن اشتراک در همه موضوعات نزدیک می‌شویم و نتیجه می‌گیریم.
این نویسنده و شاعر بلوچ ادامه داد: جای گفت‌وگو کجاست؟ رسانه، کتاب و جایی مانند نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان. کتاب و کتابخوانی و نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان می‌تواند در مدت زمان برگزاری، جایگاهی ارزشمند برای گفت‌وگو باشد. این گفت‌وگو می‌تواند بین مردم استان سیستان و بلوچستان، اقوام مختلف کشور، مذاهب و گروه‌های اجتماعی و صنفی شکل بگیرد. شرطش این است که با شناخت از یکدیگر همراه باشد و همه با تفاوت‌ها بتوانند مسالمت‌آمیز و با همدلی زندگی کنند.
وی تأکید کرد: در بخش فرهنگی، نتیجه کار مثل درصد پیشرفت فیزیکی یک ساختمان نیست. یک دانش‌آموز که در پایه اول تربیت می‌شود، بیست سال بعد در کنکور مشخص می‌شود که پایه‌اش چقدر قوی بوده است. کتاب و کتابخوانی هم همین‌طور است. نتیجه کار فرهنگی دیر آشکار می‌شود، ولی اثرش ماندگار است. همین گفت‌وگوهایی که در بستر نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان شکل می‌گیرند، زیربنای پیشرفت‌های آینده در عرصه فرهنگ و انسجام بیشتر میان اقشار مختلف جامعه خواهند بود.
بزرگ‌زاده بلوچ درباره پیوندهای فرامرزی استان سیستان و بلوچستان و اشتراکات فرهنگی با کشورهای همسایه بیان کرد: ایران فرهنگی شامل قوم و خویشاوندانی است که بعدها با قراردادهایی سیاسی تقسیم شدند. سیستان بزرگ دو سومش در افغانستان است. مردم آنجا همان سیستانی‌هایی هستند که در ایران هم زندگی می‌کنند. آنها پسرعمو و پسرخاله و فامیل یکدیگرند و اشتراکات زبانی و فرهنگی دارند. در بلوچستان هم همین‌طور است. بلوچ‌های آن سوی مرز در پاکستان با همان فرهنگ زندگی می‌کنند. اساتید و صاحب‌نظران و صاحبان اندیشه در آن سوی مرز، اگر کتابی نوشته‌اند یا سخنرانی داشته‌اند، مستند شده است.
این پژوهشگر فرهنگ و هنر سیستان و بلوچستان گفت: چرا این نمایشگاه را بین‌المللی نکنیم؟ هر سال سه چهار کشور همسایه در آن حضور داشته باشند. یک سال در نیمروز افغانستان برگزار شود. یک سال در پاکستان. چرا در کویته برگزار نشود؟ نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان می‌تواند مکانی برای تبادل نظر و گفت‌وگو باشد. این کار شدنی است و ما انجام ندادیم. باز هم دیر نیست تا به آن نتیجه اصلی که همه ما آن را دنبال می‌کنیم، یعنی تشکیل گفتمان فرهنگی و گفت‌وگو، برسیم.
بزرگ‌زاده درباره برگزاری نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان در شهرستان‌های مختلف استان گفت: چرا نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان فقط در زاهدان برگزار شود؟ یک بار در زابل، یکبار در سراوان، در همه شهرهای استان سیستان و بلوچستان. اگر نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان با گفت‌وگو و موسیقی و هنر و صنایع دستی و خوراکی‌های محلی برگزار شود، جذابیت بیشتری ایجاد می‌کند. از همه امکان‌های فرهنگ و هنر برای پیشبرد امر کتابخوانی باید استفاده کرد.
وی افزود: مردم با همه مشکلات با اتوبوس و ماشین شخصی از بلوچستان و سیستان به نمایشگاه کتاب تهران می‌آیند. این نشان می‌دهد که جذابیت وجود دارد. زاهدان تفریح دیگری ندارد. اگر نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان جذاب باشد، دانشجو و قشر فرهنگی و جوان از آن استقبال می‌کنند. مکان نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان باید روبروی دانشگاه‌ها باشد. موسیقی، چادرها، کارگاه‌ها، نشست‌ها. دوست من که نویسنده و شاعر است از سراوان بیاید، یکی از زابل، یکی از دهک. هر روز دو سه نفر بنشینند و مشکلات را مطرح کنند و حرف بزنند و هم‌افزایی کنند.
این نویسنده و شاعر اهل سیستان و بلوچستان ادامه داد: باید بنشینیم و گفت‌وگو کنیم. همبستگی ملی همین نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان و همین گفتمان‌هاست. دو آدم می‌نشینند و اگر سوءتفاهمی هست، با چند گفتمان و نشست برطرف می‌شود. نتیجه این می‌شود که بهترین مرجع و مکان برای همه گفتمان‌ها و دوستی‌ها و مهر و محبت، نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان است.
وی درباره نقش رسانه‌ها در پوشش نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان تأکید کرد: چرا روی موارد منفی قلم می‌زنیم و در فضای مجازی و حقیقی پست می‌گذاریم؟ چرا درباره یک کار ارزشمند که از یک سال قبل برنامه‌ریزی شده و الان در حال اجراست، آن‌طور که شایسته است صحبت نمی‌شود؟ کتاب از نگاه من یعنی شورای امنیت ملی ایران. امنیت فرهنگی و امنیت هویتی و امنیت غذایی و امنیت سیاسی و امنیت نظامی، همه می‌توانند در گفتمان کتاب و توسعه کتاب و کتابخوانی مطرح شوند.
این پژوهشگر فرهنگ و هنر سیستان و بلوچستان در پایان گفت: استان سیستان و بلوچستان محروم نیست. ما این همه منابع و ظرفیت داریم. اگر کم‌برخورداریم، دلیلش این است که رسانه‌ها نتوانستند ظرفیت‌ها را نشان دهند و مطالبه‌گری کنند تا این ظرفیت‌ها شکوفا شود. رسانه ملی باید همه کشور را پوشش دهد و حداقل عادلانه برای استان‌هایی مثل بلوچستان که استان پیرامونی هستند، توجه کند. استان‌های پیرامونی این همه ظرفیت و منابع دارند که درست مدیریت و معرفی نشده‌اند. رسانه بومی فرصت بیشتری برای پرداختن به نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان و موضوعات استانی دارد و علاقه و شناخت بیشتری هم دارد.
بیست‌ودومین نمایشگاه کتاب سیستان و بلوچستان به همت خانه کتاب و ادبیات ایران، با همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سیستان و بلوچستان و حمایت معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از ۱۲ تا ۱۸ مهر ۱۴۰۵ در سالن دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی استان در زاهدان برگزار شد.
دوست دارم برای شرکت در نمایشگاه کتاب به تهران بیایم/ تجربه مسحورکننده هزارویکشب
اگر ما راوی نباشیم نیویورک تایمز روایتش از «وضعیت فرهنگ در جنگ خاورمیانه» را مسلط می‌کند
