سیدحسن امین در نشست «کتاب، معرفت و مشعلداران دانایی» گفت: اغلب مردم براین باورند که کتابت اولین بار در بین النهرین پیدا شده، اما با پیدایش تمدن جیرفت مسلم شده که خط جیرفت ایران پیش از بین النهرین وجود داشته است.
به گزارش ستاد خبری سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، نشست «کتاب، معرفت و مشعلداران دانایی» با سخنرانی سیدحسن امین به همت خانه کتاب و ادبیات ایران، در قالب سلسله نشستهای رواق سخن، روز یکشنبه (۲۴ آبان ۱۴۰۵) در سرای اهل قلم برگزار شد.
در این نشست که در زادروز علامه طباطبایی برگزار شده بود، سید حسن امین ؛این علامه فقید را مصداق انسان کامل و عارف آگاه در عصر حاضر دانست که در مهمترین کتابش یعنی «تفسیر المیزان» ذوالقرنین را بر خلاف مفسرانی که «ذوالقرنین» را اسکندر مقدونی میدانستند، کورش کبیر خوانده است.
وی گفت: علامه علاوه بر تربیت شاگردان بسیار، متون درسی فلسفه را برای فهم بهتره علاقه مندان در دو سطح نو آموزان با عنوان «بدایه الحکمه» و سطوح بالاتر با عنوان «نهایت الحکمه» تدوین کرد.
امین در ادامه با برشمردن نام بزگمردانی همچون فردوسی، سعدی، حافظ و مولانا، آنان را عارف و مشعلدار دانایی خواند که با آثار خود اثری عمیق در حوزه معرفت دانش و آگاهی نوع بشریت پدید آورده¬اند، اضافه کرد: کتاب حاصل معرفت و دانش و آگاهی است و کتابت مرز تقسیم بشریت و تاریخ تمدن به پیش و پس از تاریخ است. اگرچه اغلب مردم براین باورند که کتابت اولین بار در بین النهرین پیدا شده، اما با پیدایش تمدن جیرفت مسلم شده است که خط جیرفت ایران پیش از بین النهرین وجود داشته است. همچنانکه ایران اولین کشوری بوده که در مورد حقوق بشر در استوانه کورش اش سخن گفته شده و بر برابری ادیان در آن صحه گذاشته است.
وی اضافه کرد: ما در فرهنگ خود ادبیات بسیار غنی داریم و جهان ما را با این ویژگی میشناسد. ما هم در هم در نظم و هم در نثر افراد درجه یکی همچون فردوسی، سعدی، حافظ و مولانا را داریم. کسی در جهان با نام آنان برابری نمیکند. شاهنامه فردوسی، با آن داستانهای اساطیری، پهلوانی و تاریخی خود، سند هویت ماست و اگر بنا باشد از میان همه آثار فارسی فقط یک کتاب را برای معرفی فرهنگ و آثار مکتوب خود انتخاب کنیم حتماً آن کتاب شاهنامه خواهد بود.
امین در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت دیباچه شاهنامه اشاره کرد و ادامه داد: در دیباچه شاهنامه آمده است؛ «به نام خداوند جان و خرد» که دو تعبیر در آن محتمل است. اول اینکه «خداوند جان و خرد» را انسان دانستهاند. بعدها مولوی از نی میگوید «بشنو از نی چون شکایت میکند/ از جداییها حکایت میکند». تعبیر دیگر از «خداوند جان و خرد» را کسی میدانند که دارنده نفس و عقل است و خداوند در سلسله مراتب وجود، اول عقل را آفرید.
وی در ادامه با اشاره به اهمیت سعدی گفت: سعدی معلم اخلاق بود و کتاب گلستان او در مکتبخانهها به عنوان درسنامه تدریس میشد. علامه طباطبایی هم در مکتبخانه بعد از فراگیری قرآن، گلستان سعدی را آموخته بود. ملت هند نیز پیش از آنکه مستعمره انگلیس شوند، این کتاب را میخواندند. گلستان با نثری موزون و مسجع برای انسان اجتماعی که میخواهد بین مردم زندگی کند، نوشته شده، اما بوستان سعدی، نثری عرفانی است برای طی سلوک که اگر کسی بخواهد هفت شهر عشق عطار را طی کند، باید آن را بخواند.
مترجم «تاملات نابهنگام» نیچه اضافه کرد: حافظ نیز دو کلید واژه دارد عشق و رندی؛ البته رندی قبل از حافظ مفهوم منفی داشت، اما حافظ این مفهوم را متحول کرد. او میگوید: «بر سر تُربت ما چون گذری همّت خواه / که زیارتگه رندان جهان خواهد بود» یعنی رند کسی است که در عین آگاهی میتواند در شرایط سخت زمان حافظ حرف بزند و از مخاطرات محفوظ باشد. به همین سبب است که می شنویم «گر مسلمانی چنین است که حافظ دارد / وای اگر از پس امروز بود فردایی». اولین غزل حافظ این طور شروع میشود: «که عشق اول نمود آسان ولی افتاد مشکلها» در حالی که مولانا در همان اول میگوید: «عشق از اول سرکش و خونی بود / تا گریزد هر که بیرونی بود».
امین در ادامه «مثنوی معنوی» مولانا را شاهنامه عرفانی ایرانیان خواند و ادامه داد: ما یک شاهنامه تاریخی و اساطیری داریم که فردوسی آن را سروده و یکی از شاهنامه عرفانی که خالق آن مولوی است. ورود به عالم عرفان برای مولانا با قبول همه خطرات همراه بود. در حالی که حافظ با نگاهی خوشبینانه وارد این سیر شد و سپس به وجود مشکلات اعتراف کرد. مولوی با تحولی که در خود ایجاد کرد معرفت عاشقانه را دنبال کرد؛ معرفتی که مکاشفه و شهود داشت و بدون اشراف به کلمات اندیشه معمول شکل میگرفت.
وی تاکید کرد: درست است که ما در این فرصت آثار منظوم بزرگان ادب فارسی را ذکر کردیم و کفه نظم آثار ما سنگینتر است، اما در حوزه نثر هم آثار مهمی هستند که ما با داشتن آنها به خود میبالیم. پس اگر شاهنامه مهمترین اثر منظوم ماست؛ «تاریخ بیهقی» برجستهترین اثر منثور ما خوانده میشود و داستان «بردار شدن حسنک وزیر» شاهکار این اثر است. البته نباید از یاد آثاری مثل «اسرار التوحید»، «قابوسنامه»، «سیاستنامه» و... نیز غافل شد که هر کدام بوی خوش خود را دارند.
سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» از بیستوسوم تا سیام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار میشود.