محسن روستایی در نشست نقد و بررسی کتاب «دانشگاه تهران؛ دوران تاسیس» گفت: به نظرم لازم بود تا نویسنده از اسناد و منابع مکمل مانند جراید و سالنامهها برای پربارتر کردن کار بهره میگرفت. استفاده از اسناد حیاتی و مفید مثل نظامنامهها، بخشنامهها، گزارشات در چنین کتابهایی ضروری است.
به گزارش ستاد خبری سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، نشست نقد و بررسی کتاب «دانشگاه تهران؛ دوران تاسیس، به روایت اسناد وزارت امور خارجه ۱۳۲۰-۱۳۱۳» روز دوشنبه (۲۵ آبان ۱۴۰۵) با حضور محسن روستایی، هومن عباسپور، مهناز مقدسی و مهدی فقیه در خانه کتاب کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.
محسن روستایی در این نشست گفت: اسناد مکتوب تاریخی و تاریخ شفاهی و عکسها از جمله مدارک محسوب میشوند و میتوانند به تقویت همدیگر بپردازند، اما در کتاب «دانشگاه تهران؛ دوران تاسیس» این مهم دیده نمیشود.
وی افزود: ویرایش نسخ تاریخی؛ ویرایشی ویژه است. گاه اصلا نباید شکل و فرم کلمات را در متن تغییر داد و الزاما باید محمل متن را مورد نظر داشت. در بسیاری از موارد دست نبردن در متن عین ویرایش آن تلقی میشود. ما برای پرداختن به گذشته و گذشتگان نیازمند سه متخصص هستیم؛ سندپژوه، پژوهشگر اسنادی و تاریخنگار. سندپژوه کسی است که روی سند کار و اصالت آن را مشخص میکند و کاری با تحلیل تاریخی ندارد. پژوهشگر اسنادی نیز فردی موضوعگراست که با استناد به اسناد، موضوع را مستند میکند و متخصص سوم تاریخنگار است که قضایای تاریخی را تحلیل میکند.
روستایی اضافه کرد: فقیه در این کتاب موضوع پژوهشاش دانشگاه تهران است و اسناد مربوط به آن را گردآوری کرده است. او باید به این کتاب یک مقدمه مهم و تحقیقی اضافه کند تا هم اسناد و هم موضوع را پوشش دهد. او باید از منابع دست اول تحقیقی و اسنادی برای رونق کارش بیشتر استفاده میکرد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به سه کلیدواژه مهم در کتاب «دانشگاه تهران؛ دوران تاسیس» گفت: سه واژه «سند»، «دانشگاه تهران» و «پهلوی اول و دوم» در این کتاب نقشی کلیدی دارند که هرکدام اسناد بسیاری را نمایندگی میکنند. به نظرم بهتر بود، محقق از اسناد دیگری مانند آنچه در آرشیو ملی، نهاد ریاست جمهوری، آستان قدس رضوی و دیگر مراکز آرشیوی در مورد این موضوع وجود دارد، استفاده میکرد.
این سندپژوه همچنین بر ضرورت استفاده از اسناد دیگر برای پربار شدن کتاب «دانشگاه تهران؛ دوران تاسیس» اشاره کرد و ادامه داد: به نظرم لازم بود تا نویسنده از اسناد و منابع مکمل مانند جراید و سالنامهها برای پربارتر کردن کار بهره میگرفت. استفاده از اسناد حیاتی و مفید مثل نظامنامهها، بخشنامهها، گزارشات در چنین کتابهایی ضروری است. همچنانکه جا داشت به دلایل اجتماعی و فرهنگی و سیاسی پیدایش دانشگاه تهران و اولین رشتههای تحصیلی آن، نخستین اساتید و اشخاص تاثیر گذار در پیدایی این دانشگاه مورد بحث و بررسی قرار میگرفت.
روستایی ادامه داد: به نظرم مولف باید در مقدمه کتاب با اشاره به دیگر آثاری که در مورد دانشگاه تهران و چگونگی تاسیس آن منتشر شده، به قصد خود به عنوان محقق برای پرداخت دوباره به این موضوع اشاره میکرد.
لزوم ترجمه نامههای غیر فارسی، ضرورت استفاده از عناوین در مدخلهای مختلف کتاب، بهرهگیری از تاریخ شفاهی برای پربارتر کردن کتاب هم از دیگر مواردی بود که محسن روستایی در نقد خود به آنها پرداخت.
هومن عباسپور نیز در این نشست گفت: دانشگاه تهران از اساسیترین نهادهای آموزشی ماست که نهادهای آموزشی دیگر ما هم از آن تاثیر پذیرفتهاند، بنابراین جا دارد که بسیار به این نهاد و تاریخ آن پرداخته شود.
وی افزود: خوشبختانه تاریخ صدور و دریافت اسناد در این کتاب ثبت شده است، هرچند که همه آنها اصل نیستند. در اسنادی هم نام امضاء کننده نیامده، اما برخی از امضاها مثل امضای علی اصغر حکمت خود اعتبارآفرین است. در یکی یا دو جای متن هم غلط املایی وجود دارد. مثلا در صفحه ۵۸ سند گزارش یک المانی ایرانشناس آمده که نام ایشان والتر هنیس ثبت شده، در حالی که املای درست والتر هینتس است.
مهناز مقدسی نیز در این نشست گفت: کتاب «دانشگاه تهران؛ دوران تاسیس» به مناسبت 90 سالگی دانشگاه تهران تدوین و منتشر شد. نویسنده آن خود دانش آموخته رشته علوم سیاسی از این دانشگاه است. ویرایش متون تاریخی از ویرایش متون تالیفی و ترجمهای متفاوت است و ویراستار آن باید الزاما اشراف تاریخی داشته باشد.
سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» از بیستوسوم تا سیام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار میشود.