علیالله سلیمی نوشت: شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» را میتوان دعوتی به گسترش فرهنگ شنیدن و فهمیدن دانست؛ دعوتی که از رابطه فرد با کتاب آغاز میشود، در گفتوگوی میان افراد ادامه مییابد و در نهایت میتواند به گفتوگوی جامعه با مسائل و دغدغههای خود برسد.
به گزارش ستاد خبری سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، علی الله سلیمی؛ از اعضای شورای سیاستگذاری این دوره، یادداشتی را حول محور شعار «با کتاب گفت و گو کنیم» قلمی کرده است.
متن این یادداشت را در ادامه بخوانید:
«انتخاب شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» برای سیوچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، فرصتی است تا فراتر از یک دعوت مناسبتی به کتابخوانی، درباره نسبت کتاب با گفتوگو در زندگی فردی و اجتماعی تأمل کنیم.
این شعار در ظاهر ساده است، اما در دل خود پرسشی مهم دارد: آیا خواندن کتاب بهتنهایی میتواند ما را به انسانهایی اهل گفتوگو تبدیل کند؟ کتاب از نخستین لحظهای که گشوده میشود، امکان مواجهه با جهانهایی تازه را پیش روی خواننده قرار میدهد.
هر کتاب میتواند دریچهای به تجربه زیسته انسانهایی دیگر، اندیشهها و نظریههایی متفاوت و پرسشهایی باشد که شاید پیش از آن هرگز به ذهن ما نرسیده باشند. از این منظر، کتابخواندن فقط دریافت اطلاعات یا آشنایی با دانستههای تازه نیست؛ نوعی مواجهه با تنوع اندیشهها و تجربههای انسانی است. خواننده در این مواجهه ممکن است با دیدگاهی همراه شود، درباره نظریهای تأمل کند، پرسشی تازه بیابد یا حتی در باورهای پیشین خود تجدیدنظر کند. اما گفتوگو با کتاب نباید در همان رابطه فردی میان خواننده و متن متوقف بماند.
یکی از مهمترین کارکردهای اجتماعی کتاب زمانی آشکار میشود که تجربه حاصل از خواندن به میان دیگران برده شود. وقتی درباره کتابی با دوستان، اعضای خانواده، همکاران یا کسانی که نگاه متفاوتی به جهان دارند صحبت میکنیم، در واقع فرصتی برای شناخت بهتر یکدیگر فراهم میشود.
کتاب در چنین موقعیتی از یک موضوع شخصی به زمینهای مشترک برای تبادل نظر و شکلگیری گفتوگو تبدیل میشود. شاید یکی از پرسشهای مهم در این میان این باشد که چرا کتابخوان بودن همیشه به معنای اهل گفتوگو بودن نیست؟ ممکن است فردی کتابهای بسیاری بخواند، اما همچنان در حصار باورها و پیشفرضهای خود باقی بماند.
اگر کتاب فقط برای تأیید دانستههای قبلی ما خوانده شود، بخش مهمی از ظرفیت آن نادیده گرفته شده است. ارزش مطالعه زمانی بیشتر آشکار میشود که به ما امکان دهد با تنوع دیدگاهها و شیوههای متفاوت اندیشیدن آشنا شویم و در مواجهه با آنها، به جای داوری شتابزده، پرسش کنیم و بشنویم. از همین رو، جامعه کتابخوان لزوماً جامعهای اهل گفتوگو نیست؛ مگر آنکه خواندن به شنیدن، پرسیدن و تبادل نظر نیز منتهی شود.
جامعهای که در آن کتابها بهانهای برای گفتوگوی میان افراد و گروههای مختلف باشند، میتواند مسائل خود را نیز بهتر بشناسد و برای آنها راهحلهای سنجیدهتری پیدا کند. گفتوگوی اجتماعی از دل همین مواجههها شکل میگیرد؛ از شنیدن تجربههای متفاوت و تلاش برای فهم مسئله از زاویهای فراتر از نگاه فردی.
این کارکرد کتاب در شرایطی که جوامع مختلف، از جمله جامعه ایران، بهتدریج با گسترش فردگرایی و کاهش برخی پیوندهای اجتماعی مواجهاند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. در چنین وضعیتی، گفتوگو با محوریت کتاب میتواند به حلقه اتصالی فرهنگی میان افراد و گروههای اجتماعی تبدیل شود. کتاب موضوعی مشترک برای ارتباط فراهم میکند؛ فرصتی که افراد با تجربهها، علایق و دیدگاههای متفاوت، فارغ از فاصلهها و تفاوتهایشان، درباره یک موضوع مشترک با یکدیگر سخن بگویند. از این منظر کتاب میتواند در تقویت ارتباطات اجتماعی، افزایش درک متقابل و بازسازی زمینههای گفتوگو در جامعه نیز نقش داشته باشد.
در این معنا شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» را میتوان دعوتی به گسترش فرهنگ شنیدن و فهمیدن دانست؛ دعوتی که از رابطه فرد با کتاب آغاز میشود، در گفتوگوی میان افراد ادامه مییابد و در نهایت میتواند به گفتوگوی جامعه با مسائل و دغدغههای خود برسد. کتاب زمانی در زندگی اجتماعی حضوری مؤثر پیدا میکند که از قفسهها و مناسبتها فراتر برود و به بخشی از گفتوگوهای روزمره مردم تبدیل شود.
شاید دستاورد مهم هفته کتاب هم همین باشد: اینکه پس از پایان روزهای برگزاری آن، گفتوگو درباره کتاب و به واسطه کتاب در زندگی ما ادامه پیدا کند. کتاب را بخوانیم، درباره آن حرف بزنیم، از آن پرسش کنیم و اجازه بدهیم مواجهه با اندیشههای گوناگون، نگاه ما را به جهان و انسانهای پیرامونمان گستردهتر کند.»
سیوچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با شعار «با کتاب گفتوگو کنیم» از بیستوسوم تا سیام آبان (۱۴۰۵) در سراسر کشور برگزار میشود.